Renaissance

Publiek

Woorden in deze lijst (21)

Origineel

Acrostichon: Naamdicht, waarbij de eerste letters van de regels of de strofen een naam vormen. Zo vormen de eerste letters van de strofen van het Wilhelmus de naam WILLEM VAN NASSOV (waarbij de V gelezen moet worden als een U).
Aflaat: Brief waarmee gelovigen volgens de kerk sneller in de hemel kwamen. Zo'n brief kon je verdienen met goed gedrag. De kerk verstrekte deze brieven en had daardoor macht over de gelovigen. Veel geestelijken maakten gebruik van die macht door aflaten te verkopen.
Beeldenstorm: Reeks grootschalige vernielingen in katholieke kerken in 1566 als protest tegen de rijkdom van de kerk, die schril afstak tegen de armoede waarin de meeste mensen leefden. Zie ook: Willem van Oranje.
Geuzenliederen: Nationalistische liederen die veel werden geschreven in de 16e en 17e eeuw. De term 'geuzenlied' is ontleend aan de geuzen, zoals de opstandige Nederlandse edelen en hun strijders werden genoemd. Er bestonden geuzenliederen over heldendaden, er waren religieuze liederen, maar ook spot- en strijdliederen. Het Wilhelmus is een geuzenlied.
Gouden Eeuw: Aanduiding die in Nederland wordt gebruikt om de 17e eeuw aan te duiden. De 17e eeuw was voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (zoals Nederland toen heette) een periode van grote voorspoed, onder andere door de internationale handel. Tegenwoordig is de term Gouden Eeuw omstreden, omdat een groot deel van de rijkdom was verkregen door de slavenhandel waaraan de Westindische Compagnie (WIC) zich schuldig maakte.
Homo universalis: Iemand die over alle kennis en kunde beschikt van de tijd waarin hij leeft.
Klucht: Kort, meestal vrij platvloers toneelstuk dat als enig doel heeft het publiek aan het lachen te maken. De acteurs spelen eerder typen of karikaturen dan uitgewerkte personages.
Komedie: Toneelstuk over een hoofdpersoon die zich schuldig maakt aan een bepaalde ondeugd (zoals hebzucht, jaloezie of egoïsme). Deze ondeugd bepaalt zijn hele gedrag, wat voor humoristische taferelen zorgt. Maar het publiek moet er ook iets van leren, namelijk dat deze ondeugd fout is. Een ander woord voor komedie is blijspel.
Migrantenliteratuur: Werk van Nederlandse auteurs met een migratieachtergrond. Veel van hun romans roepen vragen op over nationale en culturele identiteit. Deze literatuur wordt beschouwd als een verrijking en verruiming van de Nederlandse literatuur. Tegen de term 'migrantenliteratuur' valt echter wel wat in te brengen, onder meer omdat deze meer nadruk legt op de herkomst van auteurs dan op hun work.
Naamdicht: Zie: Acrostichon.
Opstand: Periode van 1568 tot 1648, waarin de Nederlanden streden met hun Spaanse overheersers. Deze periode wordt om die reden ook wel de Tachtigjarige Oorlog genoemd. Willem van Oranje wilde een einde maken aan het bewind van de Spaanse hertog van Alva (de vertegenwoordiger van het Spaanse gezag in de Nederlanden).
Propaganda: Vorm van communicatie waarbij geprobeerd wordt medestanders te vinden for een bepaald standpunt. Kenmerkend voor propaganda is vaak dat er eenzijdige, gekleurde of onvolledige informatie wordt verstrekt.
Rederijkerskamer: Een soort vereniging van schrijvers, die zich oefenden in het schrijven en voordragen van literaire én zakelijke teksten en in het zingen of spelen van liederen en toneelstukken.
Reformatie: Beweging waarmee de Duitse theoloog Maarten Luther de Rooms-Katholieke Kerk wilde hervormen. Luther verzette zich onder andere tegen de aflaat en de verkoop van aflaten door de kerk. Hij vond dat je alleen door een diep geloof in de hemel kon komen.
Renaissance: Culturele beweging die aan het einde van de middeleeuwen in Italië begon en zich van daaruit over Europa verspreidde. Men beschouwde deze periode als een wedergeboorte uit de duistere middeleeuwen. De klassieke oudheid was een belangrijke inspiratiebron, vooral voor kunstenaars en wetenschappers.
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden: Staatsvorm in het gebied van het huidige Nederland in de periode 1588 en 1795. De Republiek bestond uit zelfstandige staten die samen een grotere staat vormden. Deze bestuursvorm was in de 16e eeuw uniek in de wereld. Willem van Oranje wordt gezien als de grondlegger van de staatsvorm republiek.
Tijd van ontdekkers en hervormers: De periode 1500-1600, de zestiende eeuw.
Tijd van regenten en vorsten: De periode 1600-1700, de zogenaamde 'Gouden Eeuw'.
Vereenigde Oostindische Compagnie: De Vereenigde Oostindische Compagnie, kortweg VOC, (1602-1800) was een particuliere Nederlandse handelsonderneming met een door de staat verleend monopolie op de overzeese handel tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en het gebied ten oosten van Kaap de Goede Hoop en ten westen van de Straat Magellaan.
Volkslied: Officieel lied van een land. Toen Nederland in 1813 een koninkrijk werd, werd het Wilhelmus niet gekozen, omdat men het of te protestants of te koningsgezind vond. Voornamelijk op aandringen van koningin Wilhelmina koos de regering het in 1932 alsnog als volkslied.
Willem van Oranje: Prins van Oranje, die leefde van 1533 tot 1584. Hij was stadhouder en legeraanvoerder. Hij raakte met de (katholieke) Spaanse koning Filips II in conflict over diens strenge vervolging van protestanten in Nederland. In 1580 verklaarde Filips Willem van Oranje vogelvrij, wat betekende dat hij ongestraft vermoord mocht worden. In 1584 werd Willem van Oranje in Delft vermoord door de katholieke Balthasar Gerards.