2. Van de bergen naar de zee

Publiek

Woorden in deze lijst (78)

Origineel

aanblikskust: Kust waarbij de afzetting van materiaal overheerst.
aardkorst: Dunne laag gesteente om de aarde, met een dikte van gemiddeld 8 km onder oceanen en 35 km onder continenten.
afbraakkust: Kust waarbij het wegslaan van materiaal overheerst.
atmosfeer: De lucht om ons heen.
benedenloop: Het laatste stuk van een rivier, dicht bij de zee.
biosfeer: Het leven op aarde: planten, dieren, mensen.
bovenloop: Het eerste stuk van een rivier, dicht bij de bron.
branding: De breking van golven in ondiep water (aan de kust).
breuk: Barst of scheur in de aardkorst.
chemische verwering: Verwering waarbij de samenstelling van het gesteente verandert.
debiet: De hoeveelheid water die op een bepaald punt door de rivier stroomt in m³ per seconde.
delta: Een gebied vlak voor de monding, waar de rivier zich vertakt in veel rivierlopen.
eindmorene: Verpulverd materiaal dat een gletsjer voor zich uit heeft geschoven en dat na het afsmelten van de gletsjer is blijven liggen.
endogene kracht: Kracht die de aardkorst van binnenuit verandert.
erosie: Het uitschuren en afschuren van hard gesteente door met verweringsmateriaal geladen water, ijs of wind.
exogene kracht: Kracht die de aardkorst van buitenaf verandert.
firn: Korrelige, overjarige en ijsachtige sneeuw.
firnbekken: Verzamelbekken van overjarige sneeuw, hoog in de bergen.
gemengde rivier: Rivier die behalve regenwater ook smeltwater van gletsjers afvoert.
geofactor: Factor die de vorming van het landschap mede bepaalt.
gesteentekringloop: Proces waarbij gesteenten door geologische processen (erosie, verwering, sedimentatie en gesteentevorming) telkens worden afgebroken en omgevormd.
glaciaal: Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen.
gletsjer: Enorme ijsmassa die langzaam naar beneden schuift.
gletsjerpoort: De plek waar het smeltwater van een gletsjer uit de gletsjer stroomt.
gletsjerrivier: Rivier die smeltwater van een gletsjer afvoert.
gletsjertunnel: Tunnel die onder een gletsjer ontstaat als zich daar veel smeltwater verzamelt.
golf: Rimpel in het water die meestal wordt veroorzaakt door de wind die over het wateroppervlak waait.
grondmorene: Sediment dat onder het ijs ligt en dat achterblijft als de gletsjer smelt.
heuvelland: Gebied met een hoogteligging tussen 200 tot 500 M.
hoefijzermeer: Meer dat is gevormd door de afsnijding van een meander van een rivier.
hogedrukcentrale: Een centrale, meestal in de bergen, waar elektriciteit wordt opwekt door vallend of snelstromend water.
hoogdrukgebied: Gebied met dalende lucht, veel zon en weinig bewolking.
hooggebergte: Gebied met bergen die hoger zijn dan 1.500 M.
horst: Een langs een breukvlak liggend deel van het aardoppervlak dat minder naar beneden is gezakt dan de slenk.
hydro-elektriciteit: Elektriciteit opgewekt door waterkracht.
hydrosfeer: Het water op aarde.
ijstijd: Koude periode waarin zich op het land uitgestrekte ijskappen vormen.
infiltratie: Binnendringen van water in de grond.
interglaciaal: Warmere periode tussen twee ijstijden (glacialen) in.
isobaar: Lijn die punten met een gelijke luchtdruk met elkaar verbindt.
jong gebergte: Gebergte dat 'pas' enkele tientallen miljoenen jaar oud is.
klifkust: Steile kust die is ontstaan doordat de kracht van de zee de onderkant heeft afgebrokkeld en afgekalfd.
kustduin: Heuvel die langs de kustlijn is ontstaan doordat de wind zand op een hoop heeft geblazen.
laagdalgebied: Gebied met een hoogteligging lager dan 200 m.
lagedrukgebied: Gebied met stijgende lucht, vaak bewolking en/of regen.
landschapskringloop: Het proces van verwering en erosie waardoor een landschap telkens van uiterlijk verandert.
lengteprofiel: Doorsnede van een rivier van bron tot monding.
meander: Natuurlijke bocht in een rivier.
mechanische verwering: Het uiteenvallen van het gesteente waarbij de samenstelling van het gesteente niet verandert.
metamorf gesteente: Stollings- of afzettingsgesteente dat onder invloed van hoge druk en/of hoge temperatuur andere eigenschappen heeft gekregen.
middelgebergte: Gebied waar de meeste bergtoppen tussen de 500 en 1.500 m hoog zijn.
middenloop: Deel van de rivier tussen de boven- en de benedenloop in.
neerslag: Water dat in vaste of vloeibare vorm uit de dampkring (atmosfeer) op aarde neerkomt.
oud gebergte: Gebergte dat enkele honderden miljoenen jaren oud is.
plaat: Stuk van de aardkorst. Heet ook schol.
plooiingsgebergte: Gebergte dat is ontstaan door plooiing van stukken van de aardkorst.
regiem: Schommelingen in de waterafvoer van een rivier in de loop van een jaar.
reliëf: Hoogteverschillen in het landschap.
rivier: Een natuurlijke waterloop die water afvoert uit een gebied.
schol: Stuk van de aardkorst. Heet ook plaat.
sediment: Meegevoerde zand- en kleideeltjes die bezinken. Heet ook afzettingsmateriaal.
sedimentatie: Afzetting van materiaal dat is meegenomen door water, wind of ijs.
sedimentgesteente: Gesteente dat is ontstaan uit materiaal dat is aangevoerd door ijs, water of wind.
slenk: Een langs een breukvlak omlaag gezakt deel van de aardkorst.
stollingsgesteente: Gesteente dat is ontstaan door de stolling van magma of lava.
strandwal: Zandbank die door de branding is opgeworpen en boven zeeniveau ligt.
stroomgebied: Het gebied dat afwatert op de hoofdrivier van een stroomstelsel.
stroomstelsel: Rivier met alle zijrivieren en vertakkingen die deel uitmaken van hetzelfde stroomgebied.
U-dal: Dal dat de vorm van een U heeft en is ontstaan door de uitschurende werking van een gletsjer.
V-dal: Dal dat de vorm van een V heeft en is ontstaan door de uitschurende werking van een rivier.
verhang: Het verval per kilometer.
verstening: Toename van het bebouwde oppervlak en de infrastructuur.
vertragingstijd: De tijd die verstrijkt tussen het tijdstip dat de neerslag ergens in het stroomgebied valt en het moment dat het waterpeil stroomafwaarts in de rivier gaat stijgen.
verval: Hoogteverschil tussen twee plaatsen aan een rivier.
verwering: Het uiteenvallen van gesteente onder invloed van weer en plantengroei.
verweringsmateriaal: Puin dat ontstaat bij verwering.
waterkering: Bouwwerk tussen twee stroomgebieden.
zijmorene: Gletsjerpuin aan de zijkant van een gletsjer.