Vraag 9

Slaag gegarandeerd met ExamenBoost

Oefen examens van de afgelopen 5 jaar met extra uitleg door docenten bij examenvragen
Extra uitleg en oefenen voor elk onderwerp uit je examen
Stel vragen en krijg direct antwoord

In Zuid-Afrika groeit de gifblaar, een plant die giftig is voor veel dieren. In 1944 slaagde de Zuid-Afrikaanse onderzoeker Marais erin de gifstof uit deze plant te isoleren: fluorethaanzuur (zie figuur 1).

Om de molecuulformule van de gifstof te bepalen, gebruikte Marais onder andere een element-analyse.

Bij een van de proeven werd hiervoor het fluorethaanzuur met behulp van een calciumhydroxide-oplossing omgezet tot de geconjugeerde base fluorethanoaat. Bij indampen ontstond hieruit calciumfluorethanoaat.

4 punten

Open vraag

Marais bepaalde ook de$\mathrm{LD}_{50}-waarde van fluorethaanzuur bij konijnen door ze gedroogde bladeren van de gifblaar te voeren.

De$\mathrm{LD}_{50}-waarde is de dosis waarbij$50 \%van de dieren die eraan zijn blootgesteld, sterft. Deze dosis bedroeg0{,}40\,\mathrm{mg}0{,}40\mathrm{mg}0{,}40\mathrm{mg}$0{,}40 \mathrm{mg}fluorethaanzuur per kg lichaamsgewicht. Het blad van de gifblaar bevat gemiddeld90\,\mu\mathrm{g}90\mu\mathrm{g}90\mu\mathrm{g}$90 \mu \mathrm{g}F per g gedroogd blad. Dit fluor is uitsluitend aanwezig in fluorethaanzuur.

Bereken bij hoeveel gram vers blad van de gifblaar de$\mathrm{LD}_{50}-waarde voor een konijn wordt overschreden.

Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers.

Gebruik hierbij de volgende gegevens:

•Een konijn weegt gemiddeld2,0\,kg2,0kg2,0kg.

•Een vers blad van de gifblaar bevatmassaprocent water.

Bij het drogen is uitsluitend water uit het blad verdampt.

Beoordeling

Voorbeelden van een juiste berekening zijn:

De massa fluorethaanzuur per gram gedroogd blad is

$90 \times 10^{-6} \times \frac{78{,}0}{19{,}0}=3{,}69 \cdot 10^{-4}(\mathrm{g}).

De massa fluorethaanzuur per gram vers blad is

3{,}69\cdot10^{-4}\times\left(\frac{10^{2}-85}{10^{2}}\right)=5{,}54\cdot10^{-5}(\mathrm{g})3{,}69\cdot10^{-4}\times\frac{10^{2}-85}{10^{2}})=5{,}54\cdot10^{-5}(\mathrm{g})$3{,}69 \cdot 10^{-4} \times(\frac{10^{2}-85}{10^{2}})=5{,}54 \cdot 10^{-5}(\mathrm{g}).

De massa fluorethaanzuur (bij de$\mathrm{LD}_{50}-waarde) voor een konijn is

$2{,}0 \times 0{,}40 \times 10^{-3}=8{,}00 \cdot 10^{-4}(\mathrm{g}).

De massa vers blad is$\frac{8{,}00 \cdot 10^{-4}}{5{,}54 \cdot 10^{-5}}=1{,}4 \cdot 10^{1}(\mathrm{g}).

➤ Indien correct 1 punt:

De massa fluorethaanzuur (bij de$\mathrm{LD}_{50}-waarde) voor een konijn is

$2{,}0 \times 0{,}40 \times 10^{-3}=8{,}00 \cdot 10^{-4}(\mathrm{g}).

De massa fluor hierin is$\frac{8{,}00 \cdot 10^{-4}}{78{,}0} \times 19{,}0=1{,}95 \cdot 10^{-4}(\mathrm{g}).

De massa gedroogd blad is$\frac{1{,}95 \cdot 10^{-4}}{90 \times 10^{-6}}=2{,}17(\mathrm{g}).

De massa vers blad is$2{,}17 \times(\frac{10^{2}}{10^{2}-85})=1{,}4 \cdot 10^{1}(\mathrm{g}).

➤ Indien correct 1 punt:

Oefen vraag

Examenroute

Alle onderwerpen die je voor je examen moet kennen op een rijtje gezet.

Bekijk examenroute

Op deze pagina behandelen we vraag 9 van het centraal examen scheikunde vwo 2023 – tijdvak 2. Deze vraag is onderdeel van Gifblaar, en is 4 punten waard.

Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.

Daarnaast kun je:

Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden