Vraag 15

Met opgeheven hoofd je examens in

Oefen de examens van de afgelopen 8 jaar, met uitleg van docenten bij elke vraag
Extra uitleg en oefenen bij elk onderwerp uit je examen
Loop je vast? Ainstein, je AI-tutor, kijkt met je mee en helpt je verder

Hemochromatose of ijzerstapeling is een erfelijke ziekte waarbij te veel ijzerionen uit de darminhoud worden opgenomen terwijl het lichaam niet in staat is de overmaat aan ijzerionen uit te scheiden. Deze ziekte wordt vaak veroorzaakt door een mutatie in het gen dat codeert voor het eiwit HFE. HFE speelt een rol bij de opname van ijzerionen.

Bij de synthese van HFE wordt in eerste instantie mRNA gevormd dat bestaat uit 2727 basen. De eerste 221 basen spelen echter geen rol bij de synthese van HFE. Het startcodon begint pas bij base nummer 222. Dit is tevens het codon voor het aminozuur met nummer 1.

Hieronder is een deel van de mRNA-volgorde bij mensen zonder en mensen met hemochromatose weergegeven. De mutatie treedt op bij base nummer 1066.

Met behulp van de 1-lettersymbolen van aminozuren kan men dit soort mutaties vereenvoudigd weergeven. Zo kan een mutatie waarbij op plaats 86 van een eiwit een glutaminezuur-eenheid is ingebouwd in plaats van een glutamine-eenheid, worden weergeven als Q86E.

5 punten

Open vraag

Om te onderzoeken of iemand hemochromatose heeft, wordt bloedonderzoek gedaan. Voor het onderzoek is een bufferoplossing bereid. Deze oplossing is bereid door per liter achtereenvolgens0{,}338~mol\ce{NaHCO3}en$3{,}4 \cdot 10^{-2} \mathrm{~mol}waterstofchloride (\ce{HCl}) op te lossen.

In de uiteindelijke oplossing zijn onder andere deeltjes$\mathrm{H}_{2} \mathrm{CO}_{3}en$\mathrm{HCO}_{3}{ }^{-}aanwezig.

Bereken de pH van de uiteindelijke oplossing. Neem hierbij aan dat geen gasvormig$\mathrm{CO}_{2}uit de oplossing ontwijkt.

Geef de uitkomst in het juiste aantal significante cijfers.

Beoordeling

Voorbeelden van een juiste berekening zijn:

\mathrm{pH}=-\log \left[\frac{4,5 \cdot 10^{-7} \times 3,4 \cdot 10^{-2}}{0,338-3,4 \cdot 10^{-2}}\right]=7,30

( HCl vormt$\mathrm{H}_{3} \mathrm{O}^{+}, dat volledig reageert met$\mathrm{HCO}_{3}{ }^{-}tot$\mathrm{H}_{2} \mathrm{CO}_{3}.)

In de oplossing is dus per liter$3{,}4 \cdot 10^{-2}(\mathrm{mol}) \mathrm{H}_{2} \mathrm{CO}_{3}aanwezig.

Per liter is er dan nog$0{,}338-3{,}4 \cdot 10^{-2}=3{,}04 \cdot 10^{-1}(\mathrm{mol}) \mathrm{HCO}_{3}{ }^{-}over.

\begin{aligned} & K_{\mathrm{z}}=\frac{\left[\mathrm{H}_{3} \mathrm{O}^{+}\right]\left[\mathrm{HCO}_{3}^{-}\right]}{\left[\mathrm{H}_{2} \mathrm{CO}_{3}\right]}(\text { ofwel }\left[\mathrm{H}_{3} \mathrm{O}^{+}\right]=\frac{K_{\mathrm{z}}\left[\mathrm{H}_{2} \mathrm{CO}_{3}\right]}{\left[\mathrm{HCO}_{3}^{-}\right]}) \\ & {\left[\mathrm{H}_{3} \mathrm{O}^{+}\right]=\frac{4,5 \cdot 10^{-7} \times 3,4 \cdot 10^{-2}}{3,04 \cdot 10^{-1}}=5,03 \cdot 10^{-8}(\mathrm{~mol} \mathrm{~L}^{-1})} \\ & \mathrm{pH}=-\log (5,03 \cdot 10^{-8})=7,30 \end{aligned}

➤ Indien correct 1 punt:

Oefen vraag

Examenroute

Alle onderwerpen die je voor je examen moet kennen op een rijtje gezet.

Bekijk examenroute

Op deze pagina behandelen we vraag 15 van het centraal examen scheikunde vwo 2021 – tijdvak 1. Deze vraag is onderdeel van IJzerstapeling, en is 5 punten waard.

Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.

Daarnaast kun je:

Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden