Oefen de examens van de afgelopen 8 jaar, met uitleg van docenten bij elke vraag
Extra uitleg en oefenen bij elk onderwerp uit je examen
Loop je vast? Ainstein, je AI-tutor, kijkt met je mee en helpt je verder
Natriumlaurylethersulfaat (NLES) is een synthetische zeep die wordt toegepast in textielwasmiddelen en in shampoos. NLES is opgebouwd uit natriumionen en laurylethersulfaat-ionen (LES${ }^{\text {- }}-ionen).
NLES is oplosbaar in water. De reinigende werking van NLES berust op de structuur van LES${ }^{-}-ionen. In figuur 1 zijn de structuurformule (figuur 1a), de ion-formule (figuur 1b) en de schematische notatie van het LES${ }^{\text {- }}-ionen (figuur 1c) weergegeven.
figuur 1
In figuur 2 is de reinigende werking van NLES schematisch weergegeven:
•Een groepje vuilmoleculen dat aanwezig is op een textielvezel wordt omringd door LES${ }^{\text {- }}-ionen (figuur 2a).
•Het 'vuil-LES${ }^{\text {- }}-deeltje' dat daarbij ontstaat, laat vervolgens los van de textielvezel en gaat tussen de watermoleculen zitten (figuur 2b).
figuur 2
2 punten
Open vraag
NLES kan worden geproduceerd uit palmpitolie. Bij de productie van NLES wordt uit palmpitolie eerst dodecaan-1-ol ($\mathrm{C}_{12} \mathrm{H}_{25} \mathrm{OH}) gemaakt.
Dodecaan-1-ol wordt vervolgens omgezet tot NLES. In figuur 3 zijn de stappen van de productie van dodecaan-1-ol vereenvoudigd in een blokschema weergegeven.
figuur 3
Stap 1: palmpitolie wordt gehydrolyseerd tot vetzuren en glycerol, waarbij de glycerol wordt afgescheiden.
Stap 2: de vetzuren worden vervolgens met methanol omgezet tot esters en water. De ontstane waterlaag wordt afgevoerd.
Stap 3: de esters worden met waterstof omgezet tot alcoholen, waaronder dodecaan-1-ol en methanol. De methanol wordt direct afgescheiden.
Stap 4: dodecaan-1-ol wordt vervolgens gescheiden van de resterende alcoholen.
In figuur 4 is een voorbeeld van een vet dat in palmpitolie voorkomt in structuurformule weergegeven.
figuur 4
Bij de hydrolyse van dit vet (stap 1) ontstaan glycerol, dodecaanzuur$(\mathrm{C}_{12} \mathrm{H}_{24} \mathrm{O}_{2})en één ander vetzuur.
Geef de structuurformule van dit andere vetzuur.
Geef het koolwaterstofgedeelte op dezelfde wijze weer als in figuur 4.
Op deze pagina behandelen we vraag 23 van het centraal examen scheikunde havo 2022 – tijdvak 1. Deze vraag is onderdeel van NLES, en is 2 punten waard.
Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.
Daarnaast kun je:
Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden