Vraag 18

Met opgeheven hoofd je examens in

Oefen de examens van de afgelopen 8 jaar, met uitleg van docenten bij elke vraag
Extra uitleg en oefenen bij elk onderwerp uit je examen
Loop je vast? Ainstein, je AI-tutor, kijkt met je mee en helpt je verder

In 2001 beschreven artsen in Australië een wijnmaker met chronische loodvergiftiging door het drinken van zelfgemaakte wijn. De wijn bleek14mg\mathrm{Pb}^{2+}per liter te bevatten. Door elke dag van deze wijn te drinken, had de man de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van het element lood overschreden.

2 punten

Open vraag

De wijnmaker had een oude metalen badkuip gebruikt om geplette druiven, waaruit de wijn werd gemaakt, een week te bewaren. Deze badkuip was bedekt met een dun laagje email, een hard materiaal dat het metaal beschermde tegen corrosie. Dit email bevat loodzouten en reageert met zuur.

Onderzoekers lieten een kleine hoeveelheid email van de badkuip reageren met verdund zuur. Na de reactie werden in het gevormde mengsel$$ $\mathrm{Pb}^{2+} \text{-ionen}aangetoond. Om te bepalen of$$ $\mathrm{Pb}^{2+} \text{-ionen}uit de badkuip konden vrijkomen tijdens het maken van wijn, deden de onderzoekers commercieel verkrijgbare wijn in de badkuip. Ze bewaarden deze wijn ook een week in de badkuip, waarna de wijn een veel hogere concentratie$$ $\mathrm{Pb}^{2+} \text{-ionen}bleek te bevatten dan die van de wijnmaker: maar liefst310mg per liter.

Dit verschil in de concentratie$$ $\mathrm{Pb}^{2+} \text{-ionen}kan verklaard worden door:

•het verschil in pH van de beide wijnsoorten (oorzaak I)

•het verschil in het gebruikte volume wijn (oorzaak II)

De wijnmaker had ongeveer100L wijn gemaakt met$\mathrm{pH}=3{,}8.

De onderzoekers gebruikten4L wijn met$\mathrm{pH}=3{,}4.

Leg uit aan de hand van figuur 1 waardoor een groter volume wijn in de badkuip voor een lagere concentratie$$ $\mathrm{Pb}^{2+} $$\text{-ionen}zorgt. Ga er hierbij van uit dat de pH van de wijn steeds gelijk is.

Beoordeling

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:

•Een groter volume wijn heeft relatief een kleiner contactoppervlak met het bad / staat minder in contact met het bad, waardoor er (in een week) minder$ $$ $\mathrm{Pb}^{2+} $$\text{-ionen} $per liter wijn vrijkomen (en een lagere concentratie$ $$ $\mathrm{Pb}^{2+} $$\text{-ionen} $bereikt wordt).

•Bij de wijnmaker is het volume van de wijn 25 keer zo groot, maar het contactoppervlak (veel) minder dan 25 keer zo groot als bij het onderzoek. Hierdoor is de vrijgekomen hoeveelheid$ $$ $\mathrm{Pb}^{2+} $$\text{-ionen} $per liter wijn lager.

•De reactie met het email verloopt voornamelijk via de bodem van het bad. De$ $$ $\mathrm{Pb}^{2+} $$\text{-ionen} $die daarbij vrijkomen, verdelen zich over4L , maar bij de wijnmaker over100L (dus is de concentratie na een week bij de wijnmaker lager).

➤ Indien correct 1 punt:

Opmerking

Wanneer in plaats van het begrip 'contactoppervlak' het begrip 'verdelingsgraad' is gebruikt, dit niet aanrekenen.

Oefen vraag

Examenroute

Alle onderwerpen die je voor je examen moet kennen op een rijtje gezet.

Bekijk examenroute

Op deze pagina behandelen we vraag 18 van het centraal examen scheikunde havo 2021 – tijdvak 2. Deze vraag is onderdeel van Lood in wijn, en is 2 punten waard.

Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.

Daarnaast kun je:

Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden