Leerdoelen
•Je kunt drogredenen herkennen en de verschillende soorten onderscheiden
Wat is een drogreden?
Een drogreden is een oneigenlijk argument, wat betekent dat het argument niet helemaal past bij de stelling. Het volgt dus niet logischerwijs uit de stelling.
Soorten drogredenen
In totaal zijn er elf soorten drogredenen.
1.Onjuist beroep op oorzaak-gevolgrelatie
2.Onjuist beroep op kenmerk en eigenschap
3.Onjuist beroep op voor- en nadelen (vals dilemma)
4.Onjuist beroep op een voorbeeld (overhaaste generalisatie)
5.Onjuist beroep op vergelijking
6.Onjuist beroep op autoriteit
7.Persoonlijke aanval (op de man spelen)
8.Het ontduiken/verschuiven van de bewijslast
9.Cirkelredenering
10.Vertekenen van het standpunt
11.Bespelen van het publiek
Onjuist beroep op oorzaak-gevolgrelatie
Bij deze drogreden wordt ten onrechte een oorzaak-gevolgrelatie aangenomen zonder voldoende bewijs. Dit kan leiden tot onjuiste conclusies omdat de werkelijke relatie tussen oorzaak en gevolg niet goed is aangetoond.
Voorbeelden:
•"Als ik mijn geluksmuntje draag, win ik altijd mijn wedstrijden. Dus, het geluksmuntje brengt me geluk."
•''De klimaatveranderingen zijn duidelijk toe te schrijven aan de CO2-uitstoot. De temperatuur is sinds de industriële revolutie namelijk alleen maar gestegen.''
Onjuist beroep op kenmerk en eigenschap
Hier wordt één kenmerk gebruikt om het geheel te karakteriseren. Er wordt dus een generalisatie gemaakt op basis van een enkel kenmerk of eigenschap van iets of iemand.
Voorbeelden:
•"Deze nieuwe leraar is jong, dus hij zal vast niet streng zijn."
•"Deze aanpak van toeslagenfraude werkt uitstekend. We hebben nog nooit zoveel fraudeurs in de kraag gevat"
Onjuist beroep op voor- en nadelen (vals dilemma)
Dit gaat over het laten afwegen van voor- of nadelen tegen elkaar, terwijl andere belangrijke aspecten worden weggelaten. Er wordt bij dit argument dus beweerd dat er maar twee mogelijke opties zijn.
Voorbeelden:
•"Je kunt kiezen: ofwel veel huiswerk maken en goede cijfers halen, of geen huiswerk maken en slechte cijfers krijgen."
•"Het is pompen of verzuipen. Als we nu niet fuseren, gaan we binnenkort failliet"
Onjuist beroep op een voorbeeld (overhaaste generalisatie)
Deze drogreden ontstaat wanneer iemand een algemene conclusie trekt op basis van een beperkt aantal voorbeelden. Dit kan tot onjuiste generalisaties leiden, omdat niet alle relevante informatie wordt meegenomen.
Voorbeelden:
•"Ik ken twee mensen die gestopt zijn met school en nu succesvolle ondernemers zijn. Dus, als je stopt met school, kun je ook succesvol worden."
•"Leraren zijn allemaal van de linkse kerk. Dat kan ik me nog goed herinneren uit mijn eigen schooltijd"
Onjuist beroep op vergelijking
Deze drogreden treedt op wanneer twee zaken met elkaar worden vergeleken die eigenlijk niet vergelijkbaar zijn vanwege essentiële verschillen. Dit kan leiden tot een onjuiste conclusie.
Voorbeelden:
•"De gitaar is veel gemakkelijker te leren dan de viool, omdat je op een gitaar akkoorden aanslaat, terwijl je op een viool ingewikkelde snaren moet strijken."
•"Waarom zegt u niets tegen Marieke? Zij zat toch ook te kletsen?"
Onjuist beroep op autoriteit
Deze drogreden doet zich voor wanneer iemand een argument ondersteunt door te verwijzen naar een autoriteit op dat gebied, zonder de geldigheid van het argument zelf te bewijzen. Dit kan misleidend zijn, omdat zelfs experts het soms mis kunnen hebben.
Voorbeelden:
•"Dr. Expert heeft gezegd dat het eten van chocolade gezond is. Dus, als je gezond wilt zijn, moet je veel chocolade eten."
•"Job is schizofreen. Mevrouw Janssen, vooraanstaand psycholoog, heeft dat geconcludeerd."
Persoonlijke aanval (op de man spelen)
Bij deze drogreden wordt de aandacht afgeleid van het eigenlijke argument door de persoonlijke eigenschappen of karakter van de spreker aan te vallen, in plaats van de argumenten zelf te weerleggen.
Voorbeelden:
•"Jan zegt dat we minder vlees moeten eten voor het milieu, maar hij is gewoon een hippie die alles wil veranderen."
•"Meneer Bol is niet geschikt voor de ministerpost gezondheidszorg. Hij heeft namelijk zelf overgewicht."
Ontduiken/verschuiven van de bewijslast
Deze drogreden treedt op wanneer een standpunt zo wordt gegeven dat het lijkt alsof er geen bewijs nodig is (ontduiken). Het is ook mogelijk dat het standpunt zo wordt gepresenteerd dat de ander moet bewijzen dat het niet zo zou zijn (verschuiven).
Voorbeelden:
•"Bewijs maar eens dat buitenaardse wezens niet bestaan. Zolang je dat niet kunt bewijzen, kunnen ze wel degelijk bestaan."
•"Ik zou DNA afstaan voor een nationale DNA-database. Ik heb niets te verbergen."
Cirkelredenering
Hierbij zijn het argument en het standpunt eigenlijk hetzelfde. Het argument zelf is al afhankelijk van de conclusie die het probeert te bewijzen. Het argument draait als het ware in een cirkel.
Voorbeelden:
•"Dit is een uitstekend businessplan. We gaan er rijk van worden."
•"God bestaat omdat het staat geschreven in de Bijbel, en we weten dat de Bijbel waar is, omdat de Bijbel het woord van God is."
Vertekenen van een standpunt
Dit is het verdraaien of overdrijven van de woorden van een tegenstander om een punt te maken, zonder zelf een goed argument te geven. Het doel is om de tegenstander in diskrediet te brengen door een misleidend beeld te schetsen van wat zij echt zeggen.
Voorbeelden:
•"Lisa zegt dat we moeten nadenken over het beperken van autogebruik in stedelijke gebieden. Ze wil duidelijk dat we alle auto's afschaffen en te voet gaan, wat natuurlijk onrealistisch is."
•"U zegt wel dat de wereld vergaat als we niets doen. Welk bewijs heeft u daarvoor?"
Bespelen van het publiek
Dit kan bewust of onbewust gebeuren, waarbij een beroep wordt gedaan op de publieke opinie. Deze drogreden treedt op wanneer argumenten of uitspraken worden geformuleerd met als doel de emoties, angsten, verlangens of vooroordelen van het publiek te manipuleren.
Voorbeelden:
•"Stem voor deze kandidaat als je geeft om de toekomst van onze kinderen. Een stem tegen haar is een stem tegen de toekomst."
•"Levenslang is in Nederland helemaal geen levenslang. Vraag het maar aan de man op straat."
