Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat een bijwoordelijke bepaling is.
•Je kunt de bijwoordelijke bepaling herkennen en benoemen.
Wat is een bijwoordelijke bepaling?
Een bijwoordelijke bepaling is een speciaal onderdeel in de grammatica. Maar wat maakt het nu zo speciaal? Daar gaan we het over hebben.
Een bijwoordelijke bepaling geeft extra informatie over het gezegde in een zin. Het vertelt je niet iets over de persoon, zoals het onderwerp of het lijdend voorwerp, maar over de actie die in de zin gebeurt. Deze extra informatie kan gaan over tijd, plaats of reden.
Wat uniek is aan de bijwoordelijke bepaling is dat het meerdere keren in een zin kan voorkomen. Dit is niet het geval bij andere zinsdelen. Je kunt bijwoordelijke bepalingen ook makkelijk toevoegen of weghalen in een zin.
Hoe vind je de bijwoordelijke bepaling?
Voordat je naar de bijwoordelijke bepaling gaat zoeken, zijn er eerst zeven stappen in zinsontleding die je moet zetten:
1.Zoek de persoonsvorm.
2.Zet de zinsdeelstrepen.
3.Bepaal het onderwerp.
4.Bepaal het gezegde, werkwoordelijk of naamwoordelijk.
5.Kijk of er een lijdend voorwerp is.
6.Controleer of er een meewerkend voorwerp is.
7.Kijk of er een voorzetselvoorwerp is.
Pas daarna zoek je naar de bijwoordelijke bepalingen. Zoals eerder gezegd, kan een bijwoordelijke bepaling makkelijk toegevoegd of weggelaten worden in een zin. Om dit zinsdeel te zoeken, geef je antwoord op vragen als 'wanneer, waar, waarom, waardoor, waarmee, hoe' + gezegde + onderwerp.
Voorbeeldzinnen bijwoordelijke bepaling:
•Op een zonnige dag | fietste | Simone | over de stalen brug
•wanneer, waar, waarom, waardoor, waarmee, hoe fietste Simone?
•--> op een zonnige dag + over de stalen brug = bijwoordelijke bepaling
•Lieve | heeft | met een dikke kwast | pijlsnel | haar kamer | geverfd |
•wanneer, waar, waarom, waardoor, waarmee, hoe heeft Lieve haar kamer geverfd?
•--> met een dikke kwast + pijlsnel = bijwoordelijke bepaling
Tip!
•De bijwoordelijke bepalingen zijn de zinsdelen die nog onbenoemd zijn gebleven als je alle voorgaande stappen van de zinsontleding hebt gezet
•Het is dus erg belangrijk dat je de eerste zeven stappen gezet hebt voordat je op zoek gaat naar de bijwoordelijke bepalingen!
