Welke kleur draad in huis is de nuldraad en wat is zijn functie?
Leerdoelen
•Je kunt de gevaren van elektriciteit benoemen.
•Je kunt uitleggen welke maatregelen er in huis genomen zijn om het veilig te houden.
•Je kunt uitleggen hoe kortsluiting ontstaat.
•Je kunt uitleggen hoe overbelasting ontstaat.
•Je kunt het verschil tussen geleiders en isolatoren uitleggen.
•Je kunt uitleggen wat dubbele isolatie is.
De gevaren van elektriciteit
Elektriciteit is superhandig, maar kan ook heel gevaarlijk zijn. Het grootste gevaar zit hem in de stroomsterkte. Zelfs kleine hoeveelheden stroom kunnen al grote schade aanrichten aan je lichaam. Hieronder zie je een tabel met de effecten van verschillende stroomsterktes op het menselijk lichaam. Zoals je ziet, zijn de getallen klein, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn.
Stroomsterkte | Verschijnsel |
|---|---|
1\text{ mA}1\text{ A} | Net te voelen |
10\text{ mA}1\text{ mA}1\text{ A} | Prikkelende ervaring |
15\text{ mA}1\text{ mA}1\text{ A} | Spiersamentrekking |
15\text{-}100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15100\text{ mA}15-100\text{ mA}15-10\text{ mA}15-1\text{ mA}15-19\text{ mA}15-199\text{ mA}15-19\text{ mA}15-1\text{ mA}15-\text{ mA}15\text{ mA}1\text{ mA}1\text{ A} | Pijn, bewusteloosheid, moeite met ademhalen |
100\text{-}500\text{ mA}100\text{-}50\text{ mA}100\text{-5}50\text{ mA}100\text{-5}050\text{ mA}100\text{-5}00\text{ mA}100\text{-}00\text{ mA}100\text{-}100\text{ mA}1005\text{-}100\text{ mA}105\text{-}100\text{ mA}15\text{-}100\text{ mA} | Hartproblemen |
Meer dan | Brandwonden, levensgevaar |
Elektriciteit veilig in huis
Om veilig met elektriciteit om te gaan, is het belangrijk om te weten hoe het in huis werkt. In je huis worden verschillende kabels gebruikt. Dit zorgt ervoor dat een elektricien veilig kan werken en dat jij zelf ook veilig apparaten kunt gebruiken.
Er zijn vier verschillende kleuren draden die elk een eigen functie hebben:
1.De nuldraad is blauw en zorgt voor een gesloten stroomkring. Zie het als de weg terug voor "lege auto's" nadat de energie bij het apparaat is geweest. Op deze draad staat geen spanning.
2.De fasedraad is meestal bruin (soms donkerrood) en brengt de stroom naar het apparaat toe. Hier staatspanning op, dus deze draad is wel gevaarlijk. Dit is de draad die de "passagiers" (stroom) naar de "halte" (apparaat) brengt.
3.De schakeldraad is zwart en is verbonden met een schakelaar. Als de schakelaar aanstaat (de stroomkring is gesloten), loopt erdoor deze draad. Staat de schakelaar uit, dan loopt er geen stroom doorheen. Let dus goed op of een schakelaar aan of uit staat!
4.De aardedraad is geelgroen en zit in elektrische apparaten. Deze draad verbindt het apparaat met de aarde. In je stopcontact zit een metalen pin die via een draad in je huis verbonden is met de aarde. Als een apparaat kapotgaat en er komt stroom vrij, dan zorgt de aardedraad ervoor dat de stroom naar de aarde wordt afgevoerd in plaats van door jou heen te gaan als je het apparaat aanraakt. Dit maakt het apparaat veel veiliger.
Veelvoorkomende problemen met elektriciteit
Kortsluiting
Kortsluiting kan op twee manieren ontstaan:
1.Draden raken elkaar: Dit gebeurt wanneer de isolatie van de stroomdraden beschadigd is, bijvoorbeeld in een kapotte stekker. De koperdraadjes raken elkaar dan. Hierdoor sluit de stroomkring veel te vroeg en wil er opeens230\text{ volt}230230230230230230230230230230230230230door de nuldraad, wat niet de bedoeling is. De stroom kan zijn energie niet kwijt, wordt heet en kan zelfs via de lucht ontsnappen, wat een schok kan veroorzaken.
2.Te lage weerstand: Als de weerstand van een aangesloten apparaat veel te laag is, stroomt de elektriciteit te snel. De stroom kan zijn energie niet kwijt, waardoor het apparaat warm wordt, er iets smelt en er kortsluiting ontstaat.
Overbelasting
Je huis is opgedeeld in verschillende groepen. Overbelasting ontstaat wanneer er te veel apparaten op één groep zijn aangesloten, waardoor de stroomsterkte meer dan 16 ampère wordt. Wanneer dit gebeurt, grijpt de zekering in. Dit is een knopje in je meterkast dat automatisch uitschakelt om gevaarlijke situaties te voorkomen. Vroeger "brandde" de zekering door (er zat een draadje in dat smolt), maar tegenwoordig is het een knopje dat je weer kunt terugzetten. Zorg er wel voor dat je eerst apparaten loskoppelt, anders blijft de zekering uitschakelen.
Geleiders, isolatoren en dubbele isolatie
Geleiders
Geleiders zijn materialen waar stroom goed doorheen gaat. Ze hebben een lage weerstand, wat betekent dat de stroom er gemakkelijk doorheen kan bewegen. Voorbeelden van geleiders zijn alle metalen, zoals koper, ijzer en staal. Ook koolstof (zoals grafiet in je potlood) is een goede geleider.
Isolatoren
Isolatoren zijn het tegenovergestelde van geleiders. Stroom gaat hier juist niet goed doorheen, omdat isolatoren een hele hoge weerstand hebben. De stroom "wil" er niet doorheen, omdat het te veel moeite kost. Voorbeelden van isolatoren zijn plastic, glas, hout, steen en rubber. Eigenlijk alles wat geen metaal of grafiet is, is meestal een isolator.
Dubbele isolatie
Dubbele isolatie is een extra veiligheidsmaatregel voor apparaten. Zoals de naam al zegt, is het apparaat twee keer geïsoleerd. Dit betekent dat zowel de stroomdraden binnenin het apparaat geïsoleerd zijn, als dat de buitenkant van het apparaat zelf van isolerend materiaal is gemaakt. Het symbool voor dubbele isolatie is een vierkant met daarin nog een vierkant. Een goed voorbeeld hiervan is een waterkoker waarvan de stroomdraden geïsoleerd zijn en de buitenkant van plastic is gemaakt.
Veiligheid in de keuken: metaal of kunststof?
Stel, je bent bezig met het uitzoeken van een nieuwe keuken en je vraagt je af wat veiliger is voor het aanrecht: metaal of kunststof?
Metaal is een geleider, wat betekent dat stroom er gemakkelijk doorheen kan. Kunststof is een isolator, waar stroom juist niet goed doorheen gaat. Als je elektrische apparaten op je aanrecht wilt gebruiken, is het daarom veiliger om een kunststof aanrecht te kiezen. Zelfs als een dubbel geïsoleerd apparaat (dat al heel veilig is) toch kapotgaat en er stroom vrijkomt, kun je niet geëlektrocuteerd worden door je kunststof aanrecht, omdat de stroom er niet doorheen kan.
