Oefen examens van de afgelopen 5 jaar met extra uitleg door docenten bij examenvragen
Extra uitleg en oefenen voor elk onderwerp uit je examen
Stel vragen en krijg direct antwoord
Bestand aan het laden...
Radon is een radioactief edelgas dat uit de bodem en uit bouwmaterialen vrijkomt en zich ophoopt in kelders en kruipruimtes als die slecht geventileerd worden. De meest voorkomende isotoop is.
In figuur 1 zijn het verval van\mathrm{Rn}\text{-}222en de daarop volgende vervalstappen met de bijbehorende halveringstijden schematisch weergegeven.
figuur 1
NB: uit de gegevens in het informatieboek zou ook een alternatieve vervalroute kunnen worden afgeleid. Deze komt echter zo weinig voor, dat we hem in deze opgave verwaarlozen.
De vier isotopen die in figuur 1 grijs zijn weergegeven worden 'radondochters' genoemd, omdat ze een veel kortere halveringstijd hebben danzelf.
4 punten
Open vraag
De radondochters hechten zich aan microscopische stofdeeltjes die in de lucht zweven. De lucht in een gesloten kelderruimte bevat dus radon en radondochters.
De aanwezigheid van de radondochters kan op de volgende manier aangetoond worden met behulp van een elektrisch geladen ballon.
Een gewone ballon wordt opgeblazen, opgewreven (om hem elektrisch te laden) en dan in de kelderruimte gehangen. De geladen ballon trekt stofdeeltjes uit de omgeving naar zich toe en wordt radioactief.
Na een half uur wordt de ballon weggehaald en voorzichtig lek geprikt. De leeggelopen ballon wordt in een bakje gelegd en onder een Geigerteller gezet. Zie figuur 2.
figuur 2
Een Geigerteller kan alfadeeltjes, bètadeeltjes en gammastraling meten.
In dit geval is de instelling zo dat alleen bètadeeltjes worden geregistreerd.
In figuur 3 staat het resultaat van een meting.
figuur 3
Het verloop wijkt af van een gewone vervalcurve.
De normwaarde voor de radonactiviteit in gesloten kelderruimtes bedraagt100\text{ Bq per m}^3100\text{ Bq per m}m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100m^3100Bm^3100Bqm^3100Bqpm^3100Bqpem^3$\mathrm{m}^{3}voor de isotoop.
De activiteit vankan worden bepaald uit die van de radondochters. De activiteit van elke radondochter is gelijk aan de activiteit van het aanwezige radon, omdat dit radon al lang geleden de maximale activiteit heeft bereikt.
Ga ervan uit dat de Geigerteller 1/6 van de uitgezonden bètadeeltjes opvangt.
Ga na, met behulp van een bepaling, of de radonactiviteit in de lucht van de kelder de normwaarde overschrijdt. Neem daarbij aan dat de geladen ballon alle radondochters in een volume van1~\text{m}^31~\text{m}m^31~m^31~m^31~m^31~m^31~m^31~m^31~m^31~m^3$1 \mathrm{~m}^{3}heeft aangetrokken.
Beoordeling
voorbeeld van een antwoord:
De Geigerteller registreert in het begin ongeveer29000deeltjes in5\text{ minuten}55555555555. Dit komt overeen met$\frac{29000}{300}=96{,}7deeltjes per seconde.
Deze zijn in gelijke mate afkomstig vanen.
Per isotoop dus$\frac{96{,}7}{2}=48deeltjes per seconde. Oorspronkelijk zijn daarvoor duskernen vanper seconde vervallen.
Het werkelijk aantal uitgezonden deeltjes is een factorgroter. De activiteit van elk isotoop en dus ook vanbedraagt dus6\cdot48=288~\text{Bq}6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~6\cdot48=288~$6 \cdot 48=288 \mathrm{~Bq}. Dit is meer dan de norm van100\text{ Bq}100100100100100100100100100100100100B.
➤ Indien correct 1 punt:
➤ Indien correct 1 punt:
➤ Indien correct 1 punt:
➤ Indien correct 1 punt:
Opmerking
Het laatste scorepunt voor completeren kan alleen behaald worden als het eerste scorepunt is behaald.
Op deze pagina behandelen we vraag 14 van het centraal examen natuurkunde vwo 2022 – tijdvak 3. Deze vraag is onderdeel van Radon in de kelder, en is 4 punten waard.
Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.
Daarnaast kun je:
Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden
