Leerdoelen
•Je kunt de twee belangrijkste manieren van drinkwaterwinning beschrijven.
•Je kunt uitleggen wat water ontharden betekent.
•Je kunt verschillende methodes noemen om water te ontharden.
Drinkwater
Grondwater
Op veel plekken in Nederland wordt drinkwater gewonnen uit de grond. Om dit water omhoog te krijgen, gebruiken we grote pompen. Dit grondwater is vaak al redelijk schoon, maar het bevat wel relatief veel ijzer. Dit ijzer kan vervelend zijn en moet verwijderd worden. Dat doen we door het water te beluchten (er wordt lucht doorheen geblazen) en daarna te filteren. Het ijzer slaat dan neer en wordt uit het water gefilterd.
Een belangrijk nadeel van grondwater is dat het zout kan worden als je te dicht bij de zee pompt. Zout water uit de zee kan dan doordringen in het grondwater, waardoor het onbruikbaar wordt als drinkwaterbron.
Oppervlaktewater
Wanneer grondwater niet beschikbaar of te zout is, gebruiken we oppervlaktewater. Dit is zoet water uit rivieren, meren of kanalen.
Het nadeel van oppervlaktewater is dat het vaak veel meer verontreinigingen bevat dan grondwater. Denk aan afvalstoffen, ziektekiemen en ongewenste kleur- en geurstoffen. Hierom is een intensievere zuivering nodig.
De zuivering van oppervlaktewater gebeurt in verschillende stappen:
•Verwijderen van afvalstoffen: Dit gebeurt vaak met behulp van hulpstoffen die de afvalstoffen laten samenklonteren, waarna ze door bezinking verwijderd kunnen worden.
•Doden van ziektekiemen: Ziektekiemen zijn schadelijk voor de gezondheid. Deze kunnen gedood worden met chloor, ozon of uv-licht. Na deze behandeling moeten de resten van deze stoffen (chloor, ozon) ook weer uit het water gehaald worden voordat het drinkwater wordt.
•Verwijderen van kleur- en geurstoffen: Deze stoffen zorgen ervoor dat het water er niet fris uitziet of raar ruikt. Ze worden verwijderd door te filteren met een zandfilter (een heel fijn filter) en/of actieve kool. Actieve kool is nodig, omdat zand alleen vaak niet genoeg is om alle onzuiverheden weg te halen.
Hard water
In water zitten allerlei stoffen, waaronder mineralen. Als er een hoge concentratie mineralen (vooral kalk) in water zit, noemen we dit hard water. Een bekend voorbeeld van de gevolgen van hard water is kalkaanslag. Je ziet kalkaanslag vaak in je waterkoker, maar het kan ook voorkomen in je douche, wasbak en zelfs in je leidingen.
Hard water zorgt ervoor dat je meer zeep nodig hebt om dingen schoon te krijgen. Dit komt doordat de zeep eerst reageert met de mineralen (kalk) in het water, voordat het zijn werk kan doen om vuil te verwijderen. Doordat een deel van je zeep eerst reageert met de kalk, is er minder zeep beschikbaar om schoon te maken, waardoor je extra zeep moet gebruiken.
Hoe maak je water zachter?
Om de nadelen van hard water tegen te gaan, kun je het water ontharden, oftewel zachter maken. Er zijn verschillende manieren om dit te doen:
•Vooraf verhitten: Als je water kookt, krijg je kalkaanslag. Dit zie je dan vaak in de pan. Na het koken is het water zachter geworden, omdat de kalk in de pan is achtergebleven. Dit is handig voor kleine hoeveelheden water, maar minder praktisch voor je hele huis.
•Ontharder toevoegen: Je kunt speciale ontharders aan het water toevoegen. Deze stoffen reageren met de mineralen en vormen een zout dat slecht oplost in water. Dit slecht oplosbare zout kan vervolgens uit het water gefilterd worden.
•Ionenwisselaar gebruiken: Een ionenwisselaar is een apparaat dat de ongewenste mineralen (ionen) in het water omruilt voor andere, minder schadelijke ionen. Op deze manier worden de stoffen die het water hard maken uit het water gehaald, waardoor het zachter wordt.
•Groene zeep: Groene zeep is een type zeep dat als eerste reageert met de mineralen in hard water. Hierbij ontstaat kalkzeep, wat een soort neerslag is. Dit maakt het water wel zachter, maar er blijft vaak een vettige laag achter, wat extra schoonmaakwerk met zich meebrengt. Dit is daarom meestal niet de voorkeursmethode.
