Leerdoelen
•Je kunt de betekenis van alle acht besproken gevarensymbolen benoemen.
•Je kunt uitleggen wat een H-zin is en waarvoor deze dient.
•Je kunt uitleggen wat een P-zin is en waarvoor deze dient.
•Je kunt alle onderdelen van een stoffenetiket herkennen en hun functie beschrijven.
Wat staat er op een etiket?
Als je met stoffen werkt in de klas, zie je vaak een etiket op de verpakking. Hierop staat belangrijke informatie over de stof, vooral over veiligheid. Een typisch etiket bevat gevarensymbolen, H-zinnen, P-zinnen, de naam van de stof en de fabrikant.
Gevarensymbolen
Gevarensymbolen zijn kleine pictogrammen die in één oogopslag laten zien welke risico's een stof heeft. Het is handig als je deze uit je hoofd kent, maar je kunt ze ook met uitleg in de Binas vinden.
•Dit symbool betekent corrosief, oftewel bijtend. Het kan een gat veroorzaken in je huid of in materialen. Knoei het dus niet op je handen of de tafel!
•Pas op! Dit betekent explosief. De stof kan ontploffen, wat erg gevaarlijk is.
•Een vlammetje? Dan is de stof ontvlambaar en kan deze gemakkelijk in brand vliegen.
•Dit lijkt op het vorige symbool, maar hier zit de vlam in een rondje. Dit betekent brandbevorderend. De stof laat iets dat al brandt, nog heviger branden.
•Het bekende doodshoofd waarschuwt dat een stof giftig is. Dit kan op korte termijn ernstige schade of zelfs de dood veroorzaken.
•Het uitroepteken betekent 'pas op, gevaarlijk' en duidt op een irriterende stof. Het kan zorgen voor uitslag, ontsteking of pijn, maar is niet direct giftig of bijtend.
•Dit symbool geeft aan dat de stof schadelijk is voor je gezondheid op de lange termijn, dus na langere tijd kun je er last van krijgen.
•Dit betekent 'niet mengen'. Je mag deze stof dus niet bij andere stoffen voegen.
H-zinnen: wat is het gevaar?
Naast symbolen vind je op een etiket ook teksten, zoals de H-zinnen. De H staat voor 'hazard', wat gevaar betekent. Een H-zin beschrijft de mogelijke gevaren van de stof. Bijvoorbeeld: 'H225: Licht ontvlambare vloeistof en damp'.
P-zinnen: hoe blijf je veilig?
De P-zinnen staan voor 'precautions', oftewel voorzorgsmaatregelen. Deze zinnen leggen uit hoe je veilig met de stof moet werken. Denk aan zinnen als: 'P280: Draag beschermende handschoenen/oogbescherming/gelaatsbescherming'. Door de P-zinnen te volgen, verklein je de kans op ongelukken.
Naam en fabrikant
Elk etiket vermeldt ook de naam van de stof, zowel de dagelijkse naam als de vaak langere scheikundige naam. Daarnaast staat de fabrikant (het bedrijf dat de stof heeft gemaakt) erop vermeld. Dit is belangrijk, want er moet iemand aansprakelijk zijn als er iets misgaat.
De concentratie van een stof
De gevaarlijkheid van een stof hangt ook af van de concentratie. Concentratie geeft aan hoeveel van de gevaarlijke stof aanwezig is in een bepaalde hoeveelheid. Een hoge concentratie betekent meer van de schadelijke stof en is dus gevaarlijker dan een lage concentratie.
Concentratie wordt vaak uitgedrukt in:
•Gram per liter (g/L): Bijvoorbeeld, als er 2 gram schadelijke stof in een liter zit, dan is de concentratie 2 g/L. Als er 50 gram in een liter zit, is het 50 g/L.
•Procenten (%): Stel de helft van de stof is schadelijk, dan is de concentratie 50% schadelijke stof.
