Wat is de letterlijke, oorspronkelijke betekenis van het woord 'democratie'?
Leerdoelen
•Betekenis democratie
•Kenmerken democratie
•Directe vs indirecte democratie
Wat is democratie?
Democratie is afgeleid van de Griekse woorden demos (volk) en kratijn (regeren), wat samen neerkomt op 'het volk regeert'. In de kern betekent democratie dus dat burgers invloed hebben op het bestuur van het land. Echter, de mate van invloed kan sterk variëren tussen verschillende democratische systemen.
Ongeacht of een democratie direct of indirect is, zijn er enkele universele kenmerken die in elke democratische staat te vinden zijn:
•Individuele vrijheid: Iedereen heeft het recht zijn of haar leven naar eigen inzicht in te richten.
•Politieke grondrechten: Burgers van 18 jaar en ouder mogen stemmen en zich verkiesbaar stellen.
•Beperkte bevoegdheden voor politie en leger: Hun macht is bij wet ingeperkt om misbruik tegen te gaan.
•Onafhankelijke rechtspraak: De rechterlijke macht staat los van het parlement en de regering.
•Persvrijheid: De media speelt een controlerende rol zonder censuur van de overheid.
Directe vs indirecte democratie
De verschillen tussen directe en indirecte democratie zijn fundamenteel voor het begrijpen van hoe verschillende democratieën functioneren:
•Directe democratie: Hierbij heeft het volk directe invloed op wetgeving en beleid door middel van stemming over elke wetswijziging (een referendum). Zwitserland is een voorbeeld van een land waar deze vorm van democratie redelijk puur voorkomt. In Nederland kenden we tussen 2015 en 2018 het ‘raadgevend referendum’, een niet-bindende vorm van directe democratie die vanwege ontevredenheid is afgeschaft.
•Indirecte of representatieve democratie: In dit stelsel kiezen burgers vertegenwoordigers die namens hen beslissingen nemen. Dit systeem is praktischer en sneller dan een directe democratie. Nederland heeft een representatieve democratie, waarbij volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer over wetsvoorstellen stemmen en beleid controleren.
Democratie in Nederland
Nederland heeft een indirecte of representatieve democratie. Wij brengen als burgers onze stem uit voor vertegenwoordigers die namens ons in de Tweede Kamer zitten. Zij controleren het beleid en wetsvoorstellen en kunnen ook zelf wetsvoorstellen indienen.
