Het politieke spectrum

Leerdoelen

•Je kunt benoemen welke partijen er zijn anno 2024.

•Je kunt benoemen welke positie elke partij inneemt op de links/rechts-as.

•Je kunt benoemen welke positie elke partij inneemt op de progressief/conservatief-as.

Links-rechts-spectrum

Het links-rechts-spectrum geeft de sociaal-economische positie van partijen weer. Eenvoudig gezegd focussen linkse partijen op gelijkheid en willen ze dat de overheid actief ingrijpt in de economie, terwijl rechtse partijen meer nadruk leggen op individuele vrijheid en een vrijemarkteconomie.

Progressief-conservatief

Op de verticale as vinden we de progressief-conservatieve schaal. Progressieve partijen streven naar verandering en vernieuwing op sociaal-cultureel vlak. Conservatieve partijen willen daarentegen vasthouden aan traditionele waarden en zijn terughoudend met verandering.

De politieke partijen onder de loep

Uiterst links

•BIJ1 is uiterst links en progressief, vecht voor gelijke behandeling en tegen racisme. Een algeheel verbod op blackface is een van hun speerpunten.

•Partij voor de Dieren is ook links en zeer progressief, focust op dierenrechten en het tegengaan van de bio-industrie.

•SP is een zeer linkse partij, gebaseerd op socialisme, die gelijke kansen wil creëren via een grote, sterke overheid en solidariteit hoog in het vaandel heeft.

•DENK is een vrij linkse, sociaaldemocratische partij die zich inzet voor verdraagzaamheid, de rechten van minderheden, racismebestrijding en meer culturele diversiteit.

Centrum-links

•GroenLinks en PvdA vormen een gezamenlijke fractie en zetten zich in voor meer duurzaamheid en de aanpak van inkomensongelijkheid.

•ChristenUnie zet zich in voor duurzaamheid en een eerlijke economie, bijvoorbeeld met hogere vermogensbelasting en een hogere vliegtaks, maar is minder progressief op sociaal gebied, zoals bij gezinshereniging van vluchtelingen.

•Volt is nieuw en opvallend progressief, wil de stemleeftijd verlagen naar 16 en zet sterk in op Europese samenwerking.

Midden

•D66 bevindt zich in het midden, zeer progressief met aandacht voor zowel sociale als liberale waarden.

•Nieuw Sociaal Contract (NSC), de partij van Pieter Omtzigt, richt zich op een transparanter bestuur en bestrijdt voedselarmoede.

Centrum-rechts tot rechts

•VVD, de liberale partij, benadrukt individuele vrijheid en de vrije markt, maar heeft ook aandacht voor sociale kwesties zoals de huurstijgingen.

•CDA en BoerBurgerBeweging (BBB) vertegenwoordigen meer conservatieve waarden, met aandacht voor traditie, duurzaamheid en sectorspecifieke belangen.

•SGP, een conservatieve confessionele partij die de Bijbel centraal stelt, het gezin en huwelijk belangrijk vindt, en streng is op medisch-ethisch gebied zoals abortus, euthanasie en homoseksualiteit.

Populisten en extreemrechts

•PVV en Forum voor Democratie kenmerken zich door hun nationalistische en anti-EU-standpunten, met nadruk op de kritiek op de multiculturele samenleving.

•BVNL staat voor harde aanpak van criminaliteit en een sterke focus op ondernemersvrijheid.

•JA21 is een conservatief-liberale, rechtse partij die de overheid zo klein mogelijk wil houden, nationalistisch is en de EU alleen taken op economisch gebied wil laten uitvoeren.

De versplintering in de politiek

Wat betekent deze groeiende lijst aan partijen voor de Nederlandse politiek? Versplintering maakt het vormen van een coalitie complexer. Meer kleine partijen betekent meer onderhandelingen en compromissen, wat sommigen als een uitdaging zien voor de bestuurbaarheid.