Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat het verschil is tussen een sociale verzekering en een sociale voorziening.
•Je kunt sociale verzekeringen benoemen.
•Je kunt verklaren hoe de Nederlandse staat het systeem van sociale verzekeringen en sociale voorzieningen betaalt.
Hoe ontstond de verzorgingsstaat in Nederland?
Mensen worden beschermd tegen werkloosheid om zowel de mensen als de staat te beschermen tegen de gevolgen van geen werk hebben. Dit kost de staat anders mogelijk meer dan het betalen van uitkeringen. Deze bescherming ontstond tijdens het ontstaan van de verzorgingsstaat Nederland, waarin de overheid mensen ging beschermen tegen de gevolgen van werkloosheid, ziekte en ouderdom.
Wie was Willem Drees?
Willem Drees was premier van Nederland na de Tweede Wereldoorlog, tijdens de periode van de wederopbouw. De wederopbouw was de tijd waarin Nederland weer werd opgebouwd na de oorlog. Drees wilde mensen beschermen en voerde belangrijke sociale wetten in.
Wat zijn sociale verzekeringen en sociale voorzieningen?
In Nederland zijn er twee soorten regelingen om mensen te beschermen: sociale verzekeringen en sociale voorzieningen. Hier zitten de volgende verschillen tussen:
Sociale verzekeringen
Sociale verzekeringen zijn regelingen die je beschermen als je geen werk meer hebt. Je krijgt dan evengoed geld om van te leven. Werkende mensen betalen hiervoor een premie, een deel van hun inkomen, aan de staat. Het geld van deze premies wordt gebruikt om de uitkeringen te betalen. Voorbeelden van sociale verzekeringen die werden ingevoerd zijn:
•WW (Werkloosheidswet): deze wet werd ingevoerd in 1952. Het is een uitkering voor mensen die werkloos zijn.
•AOW (Algemene Ouderdomswet): deze wet is een staatspensioen voor mensen van 65 jaar en ouder.
•WAO (Wet arbeidsongeschiktheid): deze wet werd ingevoerd in 1967, na Drees. Als je niet meer kunt werken door ziekte of een handicap, dan krijg je een uitkering.
Sociale voorzieningen
Sociale voorzieningen zijn regelingen voor mensen die geen inkomen hadden en op dat moment geen werk konden krijgen. Deze regelingen worden betaald uit belastinggeld. Een bekend voorbeeld hiervan is de Bijstandswet, die in 1963 werd ingevoerd. Deze wet zorgt ervoor dat mensen die geen werk hebben en geen werk kunnen krijgen, toch een uitkering ontvangen.
Hoe worden sociale verzekeringen en sociale voorzieningen betaald?
Alle sociale voorzieningen en sociale verzekeringen worden betaald vanuit belastinggeld en premies. Werkende mensen betalen premies en een deel van hun inkomen als belasting. Vanuit deze opbrengsten worden de uitkeringen betaald. Dit systeem is gebaseerd op solidariteit, de bereidheid om mensen die het minder hebben dan jij op te vangen.
Wanneer werkt de verzorgingsstaat goed?
De verzorgingsstaat werkt goed als het economisch goed gaat. Na de wederopbouw groeide de economie sterk, mede door de Marshallhulp. De lonen stegen hard nadat de geleide loonpolitiek in 1963 werd losgelaten. In deze tijd hadden relatief weinig mensen een uitkering en veel mensen werkten. Dit betekende dat de premies die door werkenden werden betaald, gemakkelijk voldoende waren om de uitkeringen te betalen. Hulp werd hierdoor niet langer als een gunst gezien, maar als een recht.
