Hoe veranderde de democratie in de Republiek van Weimar in de periode na de Eerste Wereldoorlog?
Leerdoelen
In deze samenvatting leer je:
•Hoe Duitsland een republiek werd
•Welke straffen Duitsland kreeg opgelegd in het Verdrag van Versailles
•Waarom er weinig vertrouwen was in de democratische Republiek van Weimar
Het einde van de Eerste Wereldoorlog
Duitsland sluit het einde van de Eerste Wereldoorlog af met drie veelbewogen dagen:
•Op 9 november 1918 roepen de sociaaldemocraten de republiek uit. Een republiek is een staat zonder koning of keizer.
•Op 10 november 1918 vlucht keizer Wilhelm II naar Nederland. Hij blijft hier wonen tot aan zijn overlijden in 1941.
•Op 11 november 1918 wordt een wapenstilstand uitgeroepen en komt de Eerste Wereldoorlog tot zijn einde.
Duitsland verandert zo in korte tijd van een keizerrijk in een republiek met een democratische grondwet.
De Republiek van Weimar: in onrust geboren
De grondwet van de nieuwe republiek werd niet in Berlijn aangenomen, maar in het plaatsje Weimar. Dit kwam doordat de hoofdstad Berlijn te onrustig was. Er was sprake van veel straatgevechten en staatsgrepen door extreemrechtse en extreemlinkse partijen. Neem bijvoorbeeld de communistische opstand van januari 1919 (zie afbeelding). Doordat de nieuwe grondwet in Weimar werd aangenomen, werd het nieuwe Duitsland de Republiek van Weimar genoemd.
Vrede van Versailles
De nieuwe regering van de Republiek van Weimar tekent in juni 1919 de Vrede van Versailles. Dit was de officiële beëindiging van de Eerste Wereldoorlog. Frankrijk was eropuit om Duitsland te vernederen en dwongen Duitsland om het Verdrag van Versailles te tekenen. In het Verdrag van Versailles werden zware straffen opgenomen:
•Duitsland moest een enorm bedrag aan herstelbetalingen betalen
•Duitsland moest 10% van hun grondgebied en hun koloniën afstaan.
•Het Duitse leger moest beperkt worden tot maximaal 100.000 soldaten en mocht niet meer over een luchtmacht en zware wapens beschikken.
Bovendien werd Duitsland ook als enige schuldige aangewezen voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Duitsland werd dus als zondebok aangewezen en verloor ontzettend veel macht. Het volk stelde hier de nieuwe regering voor aansprakelijk. De regering had immers het verdrag getekend. Hierdoor nam het vertrouwen in de democratische leiders in grote vaart af.
De dolkstootlegende
De dolkstootlegende is een complottheorie die ontzettend veel heeft bijgedragen aan het toenemende wantrouwen van het volk in de Republiek van Weimar. Veel Duitsers waren van mening dat de oorlog nog makkelijk gewonnen had kunnen worden. De oorlog was volgens hen enkel verloren doordat de regering de wapenstilstand en het Verdrag van Versailles had getekend. Zij zagen dit als hoogverraad en dus een dolkstoot in de rug. Het beeld dat Duitsland de oorlog nog gemakkelijk had kunnen winnen werd voornamelijk verspreid door de oude conservatieve elite (officieren, aanhangers van de keizer etc.)
Een wankelende democratie
Door het grote wantrouwen van het volk verliezen de democratische partijen in 1920 de meerderheid bij verkiezingen. Hierdoor moeten zij steun zoeken bij antidemocratische partijen zoals de conservatieven. Dit verliep vanzelfsprekend niet erg soepel waardoor de regeringen vaak machteloos waren tegenover armoede en straatgeweld.
