Leerdoelen
•Je kunt uitleggen hoe Chiang Kai-shek en Mao Zedong de leiders werden van de Chinese nationalisten en communisten.
•Je kunt uitleggen waarom nationalisten en communisten gingen samenwerken.
•Je kunt uitleggen waarom en sinds wanneer China een permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad heeft.
Wie was Chiang Kai-shek en hoe verliep de Noordelijke veldtocht (1926-1928)?
Na het overlijden van Sun Yat-sen wordt Chiang Kai-shek de nieuwe leider van de Kwomintang. Onder zijn leiding begint de KMT in 1926 aan de Noordelijke Veldtocht (1926-1928). Tijdens deze veldtocht trekt het leger van de KMT naar het noorden om steeds meer gebieden te veroveren op de lokale krijgsheren, ook wel warlords genoemd. Deze krijgsheren hadden na de dood van Yan Shikei veel macht gekregen en bestuurden grote delen van China zelfstandig. Hierdoor was China verdeeld geraakt en ontbrak er een sterk centraal gezag.
Het leger van Chiang bestaat tijdens de Noordelijke Veldtocht uit zowel communisten als nationalisten. De lokale bevolking steunde hen, omdat zij hopen op meer stabiliteit, welvaart en welzijn. De samenwerking tussen de Communistische Partij en de Nationalistische Partij blijft echter niet bestaan. Door de groeiende invloed van de communisten ontstaan er spanningen tussen beide groepen, wat uiteindelijk leidt tot de Chinese Burgeroorlog.
Hoe ging het met China onder leiding van generalissimo Chiang?
Chiang is niet blij met het feit dat de communisten steeds meer aanhang krijgen. Om deze reden besluit hij communisten te vervolgen en drijft hij hen uit steden. Dit zorgt ervoor dat de communisten hun machtsbasis gaan vormen op het Chinese platteland, waar nog veel armoede heerst. Chiang zelf herstelt het centraal gezag in 1929:
•China wordt een autoritaire eenpartijstaat. Alleen de KMT is toegestaan.
•De nieuwe staat heeft fascistische trekjes, zoals knokploegen (Blauw Hemden) en de naam generalissimo.
•De industrie en de infrastructuur in steden worden gemoderniseerd. Hij laat vliegvelden, spoorwegen en elektriciteitsnetwerken aanleggen. Het platteland blijft onderontwikkeld.
•Op internationaal gebied is Chiang veel bezig met diplomatie. Hij weet gedeeltelijk een einde te maken aan ongelijke verdragen met westerse landen.
Hoe verliep de samenwerking tussen de communisten en nationalisten?
De Lange Mars (1934-1935)
De Chinese communisten zijn verbannen naar het platteland. Na verloop van tijd wordt Mao Zedong leider van de communisten. Hij roept in de zuidelijke provincie Jiangxi de Sovjetrepubliek uit (1931) en zoekt hierbij voornamelijk steun onder de boeren. Als reactie hierop omsingelt Chiang in 1934 de provincie met een nationalistisch leger. Mao en zijn volgelingen hebben geen andere keuze dan te vluchten en beginnen een 'mythische' tocht, ook wel de Lange Mars, van 8000 kilometer naar het Noord-Chinese binnenland. Chiang verkrijgt in de tussentijd steun van de overige Chinese krijgsheren en Mao wordt onbetwist leider van de CCP.
De strijd tegen de Japanners (1937-1945)
In de jaren 30 komt er een gemeenschappelijke vijand in zicht. Japan heeft in 1931 het noordoostelijke deel van China bezet en daar een marionettenregime opgezet. Vanaf 1937 begint Japan ook meer Chinese gebieden binnen te vallen en over te nemen. Dit leidt tot een samenwerking tussen de KMT en CCP en een bloedige strijd met Japan. De Japanners zien de Chinezen als een minderwaardig ras en treden meedogenloos op. Japan slaagt er echter niet in om heel China te veroveren. Gedurende de Tweede Wereldoorlog komen maar liefst 15 miljoen Chinezen te overlijden. De Chinezen zijn een van de geallieerde overwinnaars; daarom krijgt China een plek in de VN-veiligheidsraad.
Hoe verliep de Chinese Burgeroorlog en ontstond de Volksrepubliek China?
Een populair CCP
Toen Japan wegviel als tegenstander in 1945, viel ook de samenwerking tussen de CCP en de KMT weg. De burgeroorlog tussen beide partijen werd hervat. Na de Tweede Wereldoorlog controleert de CCP 20% van het Chinese grondgebied. In de strijd tegen Japan hebben zij veel ervaring opgedaan met guerrillastrijd en kunnen dit nu toepassen in de burgeroorlog tegen de Kwomintang. Ze kunnen een langdurige oorlog aan en weten hoe ze zich moeten verdedigen. De CCP is in tegenstelling tot de KMT ook erg populair onder het volk. Dit komt doordat zij bijvoorbeeld land herverdelen onder arme boeren.
Verloop van de burgeroorlog
Gedurende de burgeroorlog wordt de KMT gesteund door de Verenigde Staten en de CCP door de Sovjet-Unie. Uiteindelijk weet de CCP onder leiding van Mao Zedong de strijd te winnen en vindt op 1 oktober 1949 de Chinese Revolutie plaats. Mao roept hier officieel de Volksrepubliek China uit. Dat is een communistische republiek en die bestaat vandaag de dag nog steeds. Chiang vlucht met zijn volgelingen naar Taiwan. Hier zal hij tot zijn overlijden blijven heersen. Omdat de Verenigde Staten weigeren om samen te werken met communisten, geven zij tot 1972 de VN-zetel van de Republiek China aan Taiwan.
