Leerdoelen
•Je kunt benoemen hoe de machtsverhouding tussen Sun Yat-sen en Yuan Shikai was.
•Je kunt benoemen welke westerse ideeën invloed kregen in China.
•Je kunt benoemen welke gevolgen de Vrede van Versailles had voor China.
Hoe werd de Chinese Republiek gesticht?
Na het aftreden van de keizer in 1912 wordt de Republiek China uitgeroepen. Hetzelfde jaar wordt Sun Yat-sen ingehuldigd als president. Een intellectuele man die drie volksbeginselen hoog in het vaandel heeft staan:
1.Nationalisme;
2.Democratie;
3.Welvaart.
Dit zou het fundament moeten worden van de Chinese Republiek. In de praktijk komt hier echter niet veel van terecht. De buitenlandse invloed op China, door de vernederende verdragen, blijft erg groot. Daarnaast blijft de opiumhandel actief en is China na de militaire opstand sterk afhankelijk van het Chinese leger. Om die redenen droeg Sun Yat-sen al na twee maanden het presidentschap over aan de militaire generaal Yuan Shikai, een invloedrijke legerleider met goede banden met de keizerlijke familie. Sun Yat-sen had met Yuan Shikai afgesproken dat hij president mocht worden, als hij de keizerlijke familie wist te overtuigen afstand te doen van de troon. Nadat de laatste keizer daadwerkelijk was afgetreden, kwam Yuan Shikai aan de macht.
Sun Yat-sen bleef zich echter wel inzetten voor zijn politieke idealen. Hij richtte de nationalistische beweging, de Kwomintang (KMT), op en hoopte zo via het parlement de nieuwe president in toom te houden.
Het bewind van Yuan Shikai
Yuan Shikai is de belangrijkste militaire generaal van China en heeft nauwe banden met de oude keizerlijke familie. Gedurende zijn bewind regeert Yuan Shikai met ijzeren hand. Hij laat parlementsleden omkopen, intimideren en soms ook vermoorden. Hij is helemaal geen democratisch figuur, wat wel een van de grondbeginselen moest zijn van het nieuwe China, volgens Sun Yat-sen. Doordat het de KMT niet lukt om hem via het parlement onder controle te houden, besluiten zij in 1913 om in opstand te komen. De KMT wordt echter hardhandig neergeslagen en hun leider, Sun Yat-sen, vlucht naar Japan.
Yuan Shikai komt in 1916 te overlijden en hiermee komt er ook een einde aan zijn bewind. Na zijn overlijden is er geen centraal gezag meer in China. Vanaf dat moment heersen er lokale krijgsheren over losse gebieden.
Wat had de Vrede van Versailles (1919) met de Chinese Republiek te maken?
In het Verdrag van Versailles wordt onder andere opgenomen dat Duitse rechten in China overgaan op Japan en niet op China. In China wordt hier furieus op gereageerd, ook omdat ze de geallieerden hadden gesteund en ze hoopte daarvoor beloond te worden. Democraten en nationalisten hoopten op een einde van de concessies en voelen zich verraden door het westen. Hierdoor ontstond er steeds meer verdeeldheid tussen nationalisten en andere politieke groepen in China.
Op 4 mei 1919 ontbrandt er een protest in Peking: de 4 Mei-Beweging. Deze beweging pleit voor modernisering naar westers voorbeeld en zorgt voor het ontstaan van de Chinese Communistische Partij (CCP). De CCP en de KMT ontvangen steun van de Sovjet-Unie (SU). De SU is recentelijk communistisch geworden en ziet dit als een kans om zijn invloed op de wereld te vergroten. De CCP streeft uiteindelijk naar de oprichting van een communistische staat: de Volksrepubliek China.
De rol van de Nederlander Henk Sneevliet in de CCP
De Chinese Communistische Partij is mede opgericht door een Nederlander: Henk Sneevliet. Hij wordt in 1921 naar China gestuurd om te helpen met de vorming van de CCP. Dit laat het internationale karakter van het communisme zien: het kijkt over landsgrenzen heen en streeft naar een wereldrevolutie, waarbij het communisme zich over de hele wereld moet verspreiden.
