Wat was de reden voor de bouw van de Berlijnse Muur?
Leerdoelen
In deze samenvatting leer je:
•Wat de politieke stabiliteit in de BRD verklaarde
•Waarom in de DDR in 1953 een opstand uitbrak
•Waarom de Berlijnse Muur gebouwd werd
West-Duitsland (BRD)
De BRD is een parlementaire democratie. Er zijn regelmatig verkiezingen en de regering wordt gecontroleerd door het parlement (volksvertegenwoordiging). Daarnaast heeft de BRD een vrijemarkteconomie (kapitalisme). Iedereen mag zijn eigen bedrijf oprichten en de winsten daarvan behouden.
Op politiek vlak is de BRD zeer stabiel:
•De eerste 14 jaar (1949-1963) zijn de christendemocraten onder leiding van Konrad Adenauer (zie afbeelding) aan de macht.
•Er zijn slechts drie grote partijen in de Bondsdag (het parlement)
•Er is een sterke economische groei: Wirtschaftswunder. Met dank aan de Marshallhulp van de Amerikanen.
Op internationaal gebied is de BRD ook actief. Zij willen graag aan de westerse landen laten zien dat zij een betrouwbare bondgenoot zijn. Om deze reden sluiten zij zich aan bij de EGKS (1952) en de NAVO (1955). Deze aansluitingen van de BRD wordt ook wel de Westbindung genoemd. Uiteindelijk wil de BRD zich wel weer herenigen met Oost-Duitsland (DDR), maar dit mag niet ten koste van de Westbindung gaan.
Oost-Duitsland (DDR)
De DDR is een totalitaire dictatuur o.l.v. Walter Ulbricht (1950-1971) (zie afbeelding). Een eenpartijstaat die het doen, laten en denken van de bevolking bepaalt. Dit doen zij aan de hand van propaganda, censuur en arrestaties. De bevolking werd ook actief bespioneerd door de Staatssicherheitsdienst (Stasi). Deze organisatie had de taak om andersdenkenden op te sporen en te arresteren.
Op economisch vlak is de DDR een planeconomie. Er worden jarenplannen opgesteld voor de landbouw en industrie en alle bedrijven zijn eigendom van de staat.
Op internationaal gebied is de DDR ook actief. In 1955 wordt de DDR lid van het Warschaupact (1955). Dit is een militair bondgenootschap tussen communistische landen. De DDR wordt ook lid van de Comecon in (1959). Dit was een economisch bondgenootschap tussen communistische landen.
Arbeidersopstand (1953)
De planeconomie werkt niet zoals de DDR verwacht had. Arbeiders zijn erg ontevreden en het gaat slecht met de economie. Dit komt uiteindelijk tot een kookpunt in 1953 nadat Oost-Duitse arbeiders wordt opgedragen om simpelweg harder te werken. De opstand begint in Berlijn, maar slaat door naar de gehele DDR. Na bestormingen van overheidsgebouwen vraagt de DDR om hulp van de Sovjet-Unie.
Uiteindelijk wordt de opstand neergeslagen door Sovjettroepen met behulp van tanks(zie afbeelding). De arbeidersopstand leidt er uiteindelijk toe dat de bevoegdheden van de Stasi worden uitgebreid waardoor burgers nog strenger gecontroleerd worden
Bouw van de Berlijnse Muur
Door de toenemende onvrijheid en het grote welvaartsverschil met de DDR, besluiten veel burgers weg te gaan uit Oost-Berlijn. Dit leidt tot een enorme migratiestroom van Oost- naar West-Berlijn. De DDR-leiding wilde dit natuurlijk tegengaan en dit kon volgens hen het beste met de bouw van een muur. In 1961 geeft Chroesjtsjov, leider van de Sovjet-Unie, toestemming om de Berlijnse Muur te bouwen. De Amerikanen kiezen ervoor om niet in te grijpen.
