Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat overzeese expansie inhield.
•Je kunt uitleggen wat handelskapitalisme is.
•Je kunt uitleggen wat wordt bedoeld met een wereldeconomie.
•Je kunt de relatie leggen tussen overzeese expansie, het ontstaan van handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie.
Overzeese expansie
De overzeese expansie begon in de tijd van de ontdekkingsreizen. De Spanjaarden en Portugezen waren de eerste landen die de wereld in kaart gingen brengen op zoek naar nieuwe gebieden om handel mee te drijven. Ze wilden de Europese invloeden verspreiden over de hele wereld. Doordat de wereld in kaart werd gebracht, ontstond de mogelijkheid om wereldwijd handel te drijven. Dit was de geboorte van de wereldeconomie.
Handel in de Republiek
Ook Nederland deed mee aan deze handel op wereldwijde schaal. De Republiek verdiende veel geld in de 17e eeuw door met de hele wereld te handelen. Dat kwam eerst door de zogeheten moedernegotie.
De Nederlandse gronden waren moerassig en hier kon geen graan op worden verbouwd. Boeren begonnen zich te specialiseren in veeteelt, wat leidde tot het produceren van kaas, boter en vlees. Dit wordt commerciële landbouw genoemd. De Republiek had ook een tekort aan hout. Om dit op te lossen, begonnen de Nederlanders te handelen met het Oostzeegebied. Hier haalden ze graan en hout vandaan. Deze handel met het Oostzeegebied werd de moedernegotie genoemd.
De rol van Amsterdam
Amsterdam werd de handelsplek van de Republiek. Het graan en hout uit het Oostzeegebied werd hier naartoe gehaald en verhandeld. Ze hadden zoveel graan en hout dat ze genoeg hadden voor de eigen bevolking en ook nog eens genoeg over hadden om te handelen met andere landen. Daarnaast werd er door de commerciële landbouw ook gehandeld in kaas, boter en vlees.
Amsterdam werd de belangrijkste stapelmarkt, een plek waar alle goederen tijdelijk werden opgeslagen in pakhuizen om later doorverkocht te worden. Hierdoor ontstond handelskapitalisme.
Handelskapitalisme
Handelskapitalisme is een economisch systeem waarin handel en commercie centraal staan, met als doel winst te maken. In de 17e eeuw was dit systeem in opkomst in Nederland. Handelaren investeerden hun winst in nieuwe ondernemingen en handelsroutes, wat leidde tot verdere economische groei. Dit systeem stimuleerde innovatie en uitbreiding van handelsnetwerken, waardoor Nederland een leidende rol kon spelen in de wereldhandel.
VOC en WIC
De VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) speelde een cruciale rol in de handel met Azië. Opgericht in 1602, had de VOC een handelsmonopolie en mocht verdragen sluiten, forten bouwen en zelfs oorlogen voeren om de handel te beschermen. De WIC (West-Indische Compagnie), opgericht in 1621, richtte zich op handel in West-Afrika en Amerika en was betrokken bij de driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika.
Driehoekshandel
De driehoekshandel was een handelsroute tussen Europa, Afrika en Amerika. Vanuit Europa werden geweren en drank naar Afrika gebracht, waar ze werden geruild voor slaven. Deze slaven werden naar Amerika vervoerd en verkocht op de slavenmarkt in Curaçao. In Amerika werden producten zoals tabak en suiker verbouwd en naar Europa geëxporteerd.
