Leerdoelen
•Je kunt de vier belangrijkste kenmerken van het nationaalsocialisme benoemen.
•Je kunt in eigen woorden uitleggen hoe Adolf Hitler de absolute macht in Duitsland verkreeg.
•Je kunt met concrete voorbeelden op politiek, sociaal en cultureel gebied uitleggen dat nazi-Duitsland een totalitaire staat was.
•Je kunt de belangrijkste overeenkomsten en het verschil tussen de ideeën van de Duitse nationaalsocialisten en de Italiaanse fascisten noemen.
Wat is het nationaalsocialisme?
Het interbellum is de periode tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog, van 1918 tot 1939. In deze tijd, die valt binnen het tijdperk van wereldoorlogen (1900-1950), ontstond in Duitsland een extreemrechtse politieke partij genaamd de NSDAP. Dit staat voor de Nationaal-Socialistische Duitse Arbeiderspartij, die na de Eerste Wereldoorlog werd opgericht. De leider van deze partij was Adolf Hitler. Zijn aanhangers werden nationaalsocialisten of nazi's genoemd. De politieke stroming die zij volgden, was het nationaalsocialisme.
De vier kenmerken van het nationaalsocialisme
Het nationaalsocialisme had vier belangrijke kenmerken:
1.Nationalisme: de nationaalsocialisten geloofden dat Duitsers beter waren dan andere volken. Ze wilden dat Duitsland weer een groot en sterk land zou worden, waar Duitsers trots op konden zijn. Hitler beloofde ook het Verdrag van Versailles te verbreken, omdat Duitsland volgens hem niet schuldig was aan de Eerste Wereldoorlog. Ook wilde hij dat het verloren grondgebied weer terug zou komen.
2.Tegen democratie: de nazi's vonden dat democratie zorgde voor verdeeldheid. Zij geloofden in één sterke leider die alle beslissingen nam. Dit noemden ze het leiderschapsbeginsel of Führerprincipe. Hitler werd door de nazi's als een god vereerd, wat persoonlijkheidsverheerlijking wordt genoemd.
3.Militarisme: het Verdrag van Versailles beperkte de omvang van het Duitse leger tot honderdduizend man. Hitler was het hier niet mee eens en wilde een groot, sterk leger opbouwen. De hele Duitse industrie moest gericht zijn op het maken van nieuwe wapens, tanks en vliegtuigen, en het trainen van soldaten.
4.Antisemitisme: dit was een enorme Jodenhaat die de NSDAP koesterde. De Joden kregen de schuld van al het slechte dat in Duitsland gebeurde. Joodse Duitsers behoorden volgens de nazi's niet tot het echte Duitse volk.
Hoe Hitler aan de macht kwam
De populariteit van Hitler en de NSDAP groeide snel. Dit kwam vooral door de wereldcrisis die in 1929 begon. Duitsland werd hierdoor erg hard getroffen. Het land moest nog herstelbetalingen doen volgens het Verdrag van Versailles en had grote leningen bij Amerika die terugbetaald moesten worden. Dit zorgde ervoor dat de Duitse economie instortte, met acht miljoen werklozen als gevolg. De Republiek van Weimar, de regering van Duitsland in die tijd, had veel verschillende regeringen die de crisis niet konden oplossen. Hierdoor werd de Republiek van Weimar steeds minder populair.
Hitler speelde in op deze onvrede in zijn verkiezingscampagnes. Hij beloofde de crisis op te lossen en Duitsland weer sterk te maken. Hij kreeg steeds meer aanhang en won in 1933 de verkiezingen. Hiermee had hij echter nog niet alle macht.
Hij gebruikte de Rijksdagbrand om die macht naar zich toe te trekken. Er wordt gezegd dat Hitler zelf deze brand heeft aangestoken, maar hij gaf de schuld aan de communisten. Deze brand zorgde voor veel chaos, en Hitler gebruikte dit moment om te zeggen dat Duitsland een sterke leider nodig had, die alle macht moest hebben. De communisten werden verboden en opgepakt.
Na de Rijksdagbrand schreef Hitler nieuwe verkiezingen uit, waarbij hij 44% van de stemmen kreeg. Dit is dus geen meerderheid. Daarom liet Hitler het parlement stemmen over de Machtigingswet. Deze wet zou hem alle macht geven. Onder grote druk van Hitler en zijn partij stemden de parlementsleden uiteindelijk voor deze wet. Dit betekende het einde van de parlementaire democratie en maakte Hitler in 1933 de leider van Duitsland. Duitsland werd een dictatuur, met één leider die alle macht had en alles bepaalde.
Nazi-Duitsland als totalitaire staat
Duitsland werd onder Hitlers leiding een totalitaire staat. Dit betekent een staat waarin het leven van alle inwoners volledig wordt beheerst en gecontroleerd door de overheid. Dit gebeurde door middel van gelijkschakeling en terreur.
Gelijkschakeling
Gelijkschakeling betekende dat alles in de samenleving moest worden gecontroleerd, hetzelfde moest zijn, en door de staat moest worden bepaald:
•Politieke partijen: alle politieke partijen, behalve de NSDAP, werden afgeschaft.
•Rechters: rechters stonden onder controle van de NSDAP en mochten alleen uitspraken doen die de partij bevielen.
•Joodse Duitsers: als gevolg van het antisemitisme verloren Joodse Duitsers hun baan bij de overheid.
•Media: alle media, zoals kranten en radio, kwamen onder controle van de NSDAP. De propaganda groeide enorm en liet zien hoe goed de NSDAP het deed.
•Censuur: de regering bepaalde wat journalisten en kranten mochten schrijven. Veel kranten en publicaties werden verboden.
•Jeugdorganisaties: Jongens leerden in de Hitler Jugend marcheren en omgaan met wapens. Meisjes leerden in de Bund Deutsches Mädel hoe ze hun taak als moeder en huisvrouw moesten vervullen, om zo te zorgen voor een sterk, zuiver Duits ras.
•Indoctrinatie: dit was heel belangrijk. Indoctrinatie betekent het inprenten van een opvatting door deze continu te herhalen en geen andere meningen toe te staan. Duitsers kregen constant hetzelfde te horen: alles wat de NSDAP zei (bijvoorbeeld dat Joden slecht waren, of dat Hitlers daden goed waren) werd herhaald.
Terreur
Ondanks de gelijkschakeling waren er ook veel mensen die het niet eens waren met Hitler en de NSDAP. Maar verzet plegen was levensgevaarlijk, want de nazi's gebruikten geweld en terreur. Dit deden ze met verschillende organisaties:
•SA (Sturmabteilung): dit was de knokploeg van de NSDAP en was in het begin het belangrijkst. Gewapende mannen liepen door de straten om de partij te beschermen en angst te zaaien. Tegenstanders werden in elkaar geslagen en gevangen genomen.
•Gestapo: dit was de geheime politie die tegenstanders in de gaten hield en controleerde of iedereen zich aan de regels van de NSDAP hield.
•SS (Schutzstaffel): dit was een militaire organisatie binnen de NSDAP, die vooral tijdens de Tweede Wereldoorlog veel misdaden pleegde en in die periode heel belangrijk werd.
Vergelijking met het fascisme in Italië
Het fascisme in Italië en het nationaalsocialisme in Duitsland lijken erg op elkaar. Net als de Duitsers waren veel Italianen na de Eerste Wereldoorlog teleurgesteld. Er was geen gebiedsuitbreiding en de economie ging slecht. In 1922 kwam Benito Mussolini met een nieuwe politieke partij en Italië werd een dictatuur en fascistisch.
Kenmerken van het fascisme
Het fascisme is een extreemrechtse politieke beweging die ontstond in Italië. De drie kenmerken van het fascisme zijn:
1.Extreem nationalisme: net als bij het nationaalsocialisme wilden de fascisten een groot en sterk Italië.
2.Militarisme: het leger was erg belangrijk.
3.Tegen democratie: één leider had alle macht en bepaalde alles. Dit was in het geval van de fascisten Benito Mussolini.
Overeenkomsten en verschillen
De nationaalsocialisten hebben in eerste instantie veel overgenomen van de Italiaanse fascisten, omdat de fascistische partij eerder aan de macht was. De overeenkomsten waren duidelijk: extreem nationalisme, militarisme en een afkeer van democratie ten gunste van één sterke leider.
Het grootste verschil was dat Jodenhaat aanvankelijk geen rol speelde bij de fascisten, terwijl het een van de vier belangrijke punten van de nationaalsocialisten was. Dit veranderde echter in 1938, toen fascisten en nationaalsocialisten gingen samenwerken. Mussolini kwam onder invloed van Duitsland. Hierdoor nam hij bijvoorbeeld de Jodenhaat van de nazi's over.
In 1936 werden Italië en Duitsland bondgenoten om samen sterk te staan als er een oorlog zou uitbreken. Mussolini wilde dit bondgenootschap, omdat hij, net als Hitler van Duitsland, van Italië een groot Italiaans rijk wilde maken, vergelijkbaar met het vroegere Romeinse Rijk.
