De volgende werken van schrijvers die kritisch commentaar leverden op ontwikkelingen in hun eigen tijd, staan in willekeurige volgorde:
1.De humanist François Rabelais gaf in de humoristische romanreeks Gargantua en Pantagruel kritiek op de katholieke geestelijkheid, wat bijdroeg aan de reformatie.
2.De verlichtingsfilosoof Voltaire maakte in zijn roman Candide de Duitse filosoof Leibniz belachelijk.
3.Giovannino Guareschi gaf in Don Camillo in Rusland een tragikomische weergave van de strijd tussen communisten en katholieken in Italië tijdens de Koude Oorlog.
4.Jan Zoet gaf in zijn pamflet 't Grote visnet kritiek op de religieuze tegenstellingen tijdens de bloeitijd van de Nederlandse Republiek.
5.Kurt Tucholsky waarschuwde in zijn korte artikel Hepp hepp hurra! voor het toenemende antisemitisme in de Republiek van Weimar.
6.Nicolaas Beets beschreef in de Camera Obscura op grappige wijze de tegenstelling die tijdens de industriële revolutie ontstond tussen de langzame trekschuit en de snellere stoomtrein.