Les over §3 Oorlog, terrorisme en vredesinitiatieven

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen hoe de staat Israël is ontstaan en welke internationale gevolgen dit had.

•Je kunt de gevolgen van de stichting van Israël voor de Palestijnse bevolking beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe de Palestijnse bevolking reageerde op de stichting van Israël en het verlies van hun gebied.

•Je kunt de belangrijkste vredesinitiatieven tot 1980 beschrijven.

Belangrijke jaartallen

•1939: het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa.

•1945: het einde van de Tweede Wereldoorlog waarin zes miljoen Joden werden vermoord.

•1947: het voorstel van de VN om Palestina op te splitsen in een Joods en een Palestijns gebied.

•1948: het uitroepen van de staat Israël, het uitbreken van de eerste oorlog en de vlucht van 700.000 Palestijnen.

•1964: de oprichting van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO).

•1967: de Zesdaagse Oorlog waarin Israël grote gebieden bezette.

•1972: de gijzeling van Israëlische sporters tijdens de Olympische Spelen in München.

•1973: de aanval van Egypte en Syrië op Israël, gevolgd door een Arabische olieboycot tegen het Westen.

•1978: het Akkoord van Camp David tussen Sadat en Begin.

De stichting van Israël

Tijdens de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) werden zes miljoen Joden door de nazi's vermoord. Door deze misdaad ontstond er wereldwijd veel begrip voor de Joodse wens om een eigen thuisland te stichten. In 1947 stelden de Verenigde Naties (VN) voor om Palestina op te splitsen in een Palestijns en een Joods gebied. Jeruzalem zou onder VN-bestuur komen te staan, omdat deze stad heilig is voor joden, christenen én moslims. Arabische landen wezen het plan af, maar de Joden riepen in 1948 de staat Israël uit, inclusief West-Jeruzalem. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie erkenden Israël meteen. Arabische buurlanden zoals Egypte, Syrië en Libanon verklaarden Israël echter een dag later de oorlog. Israël won deze strijd en vergrootte zijn grondgebied. In 1967 vielen Arabische landen Israël opnieuw aan. Israël versloeg hen binnen zes dagen. Tijdens deze Zesdaagse Oorlog bezette Israël grote gebieden van zijn buurlanden, waaronder Oost-Jeruzalem. Dit worden de bezette gebieden genoemd.

Palestijnse vluchtelingen en terrorisme

De stichting van Israël had ingrijpende gevolgen voor de Palestijnen. In 1948 verlieten ongeveer 700.000 Palestijnen hun huizen, doordat ze vluchtten of werden verdreven. Palestijnen noemen deze periode 'de Ramp'. Tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 sloegen nog eens 200.000 Palestijnen op de vlucht. Veel vluchtelingen kwamen terecht in vluchtelingenkampen in Arabische buurlanden. De Israëlische regering weigert hen terug te laten keren. Ongeveer 1,5 miljoen van de in totaal vijf miljoen Palestijnse vluchtelingen en hun nakomelingen wonen nog steeds in deze kampen onder slechte omstandigheden. Binnen Israël wonen ongeveer één miljoen Israëlische Arabieren. Hoewel zij volgens de grondwet gelijke rechten hebben, worden zij in de praktijk gediscrimineerd. Uit onvrede over hun situatie zochten sommige Palestijnen hun toevlucht tot terreur: het zaaien van angst door kleine, gewelddadige acties zoals gijzelingen, bomaanslagen en vliegtuigkapingen. Een bekend voorbeeld is de gijzeling van Israëlische sporters tijdens de Olympische Spelen in München in 1972 door de organisatie Zwarte September. Veel van deze acties werden georganiseerd door de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO). Deze organisatie werd in 1964 opgericht om Palestina te 'bevrijden', de staat Israël op te heffen en een Arabische staat te stichten. Niet-Arabische landen weigerden Israël op te heffen.

Vredesinitiatieven en de internationale rol

Het Israëlisch-Palestijnse conflict heeft wereldwijde impact. Dat heeft drie oorzaken:

1.Na de Holocaust vinden de Verenigde Staten en veel andere landen dat Joden recht hebben op een veilig eigen land.

2.Veel landen zijn afhankelijk van Arabische olie en moeten rekening houden met Arabische reacties.

3.Het Midden-Oosten is militair en strategisch belangrijk door de centrale ligging en olievoorraden. Omdat Israël de enige westerse democratie in de regio is, steunen de Verenigde Staten en Europa het land, terwijl ze ook zoeken naar vrede voor de Palestijnen.

In 1973 vielen Egypte en Syrië Israël aan. Westerse landen schoten Israël te hulp, waarna de Arabische landen een olieboycot instelden tegen landen die Israël steunden, waaronder Nederland.

Na onderhandelingen leidde dit tot het Akkoord van Camp David in 1978. De Egyptische president Sadat erkende als eerste Arabische staatshoofd Israël. In ruil kreeg Egypte de Sinaïwoestijn terug en beloofde de Israëlische premier Begin beperkt zelfbestuur voor Palestijnen in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever. De PLO en andere Arabische landen wezen het akkoord echter af, waardoor duurzame vrede uitbleef.