Les over §1 De maatschappij verandert

Leerdoelen

•Je kunt het leven in Nederland vlak na de Tweede Wereldoorlog beschrijven.

•Je kunt het ontstaan van de consumptiemaatschappij en de verandering van de cultuur uitleggen.

•Je kunt de verandering van Nederland in een informatiemaatschappij verklaren.

Belangrijke jaartallen

•1945: einde van de Tweede Wereldoorlog, waarna Nederland begon aan de wederopbouw.

•1957: première van de Amerikaanse film Rebel without a Cause in Nederlandse bioscopen.

•1962: Andy Warhol maakt zijn eerste beroemde soepblikschilderijen.

•1986: Nederland krijgt in april de eerste internetverbinding.

Puinruimen en vooruitkijken

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 had Nederland te maken met grote verwoestingen. Veel huizen lagen in puin, waardoor er sprake was van een ernstige woningnood. Veel pasgetrouwde stellen moesten daardoor bij hun ouders blijven wonen. Tegelijkertijd groeide de bevolking erg snel, doordat veel mensen na de gevaarlijke oorlogsjaren gingen trouwen en kinderen kregen. Om het land te herstellen, richtte de Nederlandse regering zich niet meteen op de woningbouw, maar op het herstel van fabrieken en infrastructuur zoals wegen. Dit was nodig om banen te creëren en de export te stimuleren. Nederland kreeg hierbij steun uit de Verenigde Staten in de vorm van geldleningen, grondstoffen, goederen en levensmiddelen. De bevolking werkte hard en leefde zuinig. Omdat de lonen laag waren en er weinig te koop was, keek men liever naar de toekomst dan terug naar de oorlog. De gezamenlijke inspanning van regering en bevolking om het land te herstellen noem je de wederopbouw: het opnieuw opbouwen van Nederland.

Consumptie en massacultuur

In de loop van de jaren 50 werpt het herstel zijn vruchten af. Doordat de lonen in Nederland lager waren dan in het buitenland, bleven de Nederlandse producten goedkoop en nam de export sterk toe. De welvaart steeg en de werkloosheid werd heel laag. In de tweede helft van de jaren 50 stegen de lonen geleidelijk. Hierdoor hielden mensen geld over voor luxe artikelen, zoals een nieuw bankstel, een radio of een televisie. Nederland veranderde in een consumptiemaatschappij: een maatschappij waarin mensen spullen kopen die ze niet echt nodig hebben. Reclames op radio en televisie stimuleerden dit koopgedrag. Met de stijgende welvaart ontstond ook een massacultuur: een cultuur waaraan iedereen kan meedoen en waarin mensen veel producten kunnen kopen. Waar mensen vóór 1950 vooral keken naar familie of vrienden bij het maken van keuzes, lieten zij zich vanaf het eind van de jaren 50 steeds meer beïnvloeden door reclame, films en muziek. Er vond een sterke amerikanisering plaats: de beïnvloeding van de Nederlandse cultuur door de Amerikaanse (massa)cultuur. Amerikaanse films, zoals Rebel without a Cause met acteur James Dean, zorgden ervoor dat Nederlandse jongeren Amerikaanse kledingstijlen met spijkerbroeken en T-shirts overnamen. Ook gewoonten zoals eten bij McDonald's deden hun intrede.

Nederland als informatiemaatschappij

In de jaren 60 nam de welvaart nog verder toe. Producten zoals caravans en televisies werden populair. Via de televisie kregen mensen niet alleen amusement te zien, maar ook actuele informatie over nieuws, rampen en oorlogsgebieden over de hele wereld. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw transformeerde Nederland geleidelijk in een informatiemaatschappij: een samenleving waarin mensen snel op de hoogte kunnen zijn van allerlei zaken en gebeurtenissen in de wereld door gebruik te maken van massamedia. De ontwikkeling van de informatiemaatschappij werd gedreven door vier belangrijke middelen:

•Televisie: bracht nieuws en beelden uit de hele wereld rechtstreeks de huiskamer binnen.

•Computer: de komst van de personal computer in de jaren 80 maakte het mogelijk om sneller en efficiënter te werken en informatie op te slaan.

•Internet: sinds de eerste Nederlandse internetverbinding in april 1986 werd informatie-uitwisseling wereldwijd en razendsnel mogelijk.

•Sociale media: maken het via mobiele apparaten mogelijk om dagelijks rechtstreeks berichten, foto's en video's met elkaar te delen.