Leerdoelen
•Je kunt de definitie van een aandeel correct weergeven.
•Je kunt minimaal twee manieren waarop je geld kunt verdienen met aandelen benoemen.
•Je kunt de definitie van een obligatie correct weergeven.
•Je kunt minimaal twee manieren waarop je geld kunt verdienen met obligaties benoemen.
•Je kunt de berekening van het effectief rendement uitvoeren en toelichten.
•Je kunt de invloed van de marktrente op de koersen van aandelen en obligaties uitleggen.
Beleggen
Beleggen betekent dat je een financieel risico neemt met als doel winst te maken. Dit is een vrijwillig risico. Stel, je hebt wat geld over dat je niet meteen wilt uitgeven. Ga je dan sparen of beleggen? Bij beleggen kan het rendement, de opbrengst van je investering, hoger zijn, maar het risico is vaak ook hoger. Sparen biedt meestal een lager rendement, maar met minder risico.
Verwacht rendement en risicopremie
Het verwachte rendement is een voorspelling van de winstgevendheid van een financieel product of investeringsproject. Met andere woorden: hoeveel zal het opleveren? Dit is vaak groter bij beleggen, maar gaat dus gepaard met een hoger risico. Een belegger is alleen bereid dat hogere risico te nemen als daar een risicopremie tegenover staat. Dit is het extra rendement dat je kunt behalen door het hogere risico. Als dit extra rendement ten opzichte van sparen niet veel is, is het misschien niet de moeite waard om het risico te nemen. Is de risicopremie aanzienlijk, dan is het wellicht wel de moeite waard om dat vrijwillige risico te nemen.
Aandelen
Een aandeel is een stukje van een bedrijf. Door een aandeel te bezitten, word je gedeeltelijk eigenaar van dat bedrijf en heb je meestal ook gedeeltelijk inspraak. Als je achttien jaar of ouder bent, kun je aandelen kopen en daarmee mede-eigenaar worden van een bedrijf (tenzij je zelf een bedrijf start, dat kan al eerder).
Hoe verdien je aan aandelen?
Als mede-eigenaar heb je recht op een deel van de winst die het bedrijf maakt. Dit noemen we dividend. De winstuitkering die je ontvangt als je een aandeel hebt en het bedrijf maakt winst, heet een dividenduitkering.
Daarnaast kan het bedrijf meer waard worden. Als de totale waarde van het bedrijf stijgt, wordt ook jouw stukje van dat bedrijf meer waard. Dit heet koerswinst. Als de koers van jouw aandeel hoger is op het moment dat je het verkoopt dan toen je het kocht, heb je koerswinst gemaakt. Je rendement is de optelsom van dividend en koerswinst.
Natuurlijk is er ook een keerzijde: de koersen kunnen dalen en het bedrijf kan minder waard worden. Dan lijd je koersverlies. Dit is het risico dat je loopt met beleggen in aandelen.
Rekenvoorbeeld
Het rendement op aandelen wordt berekend als de som van dividend en koerswinst (of verlies), uitgedrukt als een percentage van het geïnvesteerde bedrag.
Formule rendement:
Voorbeeld: Stel, je hebt 40 aandelen gekocht voor €13,33 per stuk. Het ging niet goed met het bedrijf en je moest ze verkopen voor €12,00 per aandeel. Gedurende de periode dat je de aandelen bezat, heb je €0,25 dividend per aandeel ontvangen.
•Bereken de totale dividendopbrengst:
•€0,25 per aandeel * 40 aandelen = €10,00
•Bereken de koerswinst of het koersverlies:
•Verkoopprijs per aandeel - Aankoopprijs per aandeel
•Totaal koersverlies:
•Bereken het totale rendement in euro's:
•Dividend + koersverlies
•In dit voorbeeld heb je dus verlies gemaakt.
•Bereken het geïnvesteerde vermogen:
•Aankoopprijs per aandeel * aantal aandelen
•Bereken het rendement in percentage:
•
•Een negatief rendement van -8,1%. In dit geval had sparen een betere keuze kunnen zijn.
Obligaties
Naast aandelen bestaan er ook obligaties. Een obligatie is eigenlijk een stukje schuld van een bedrijf of van de overheid. Wanneer een overheid bijvoorbeeld geld nodig heeft om de begroting rond te krijgen, kan zij obligaties uitgeven. Dit betekent dat zij een stukje schuld verkoopt. Als je een staatsobligatie koopt, leen je bijvoorbeeld €100 aan de overheid, en daarvoor krijg je een document waarop staat dat de overheid jou €100 verschuldigd is.
Het risico van obligaties is over het algemeen kleiner dan bij aandelen, omdat de schuld in principe moet worden terugbetaald. Je loopt pas een risico als het bedrijf faillietgaat. Bij een obligatie van de Nederlandse overheid is dit risico te verwaarlozen.
Kenmerken van een obligatie
Als vergoeding voor het uitlenen van je geld ontvang je rente over die schuld, de zogenaamde couponrente. Ook bij obligaties is koerswinst mogelijk: als de obligatie in koers stijgt, kun je deze met winst verkopen.
Belangrijke kenmerken van een obligatie zijn:
•Nominale waarde: een bedrag in euro's dat op de obligatie staat, bijvoorbeeld €100. Dit is de waarde die aan het einde van de looptijd wordt terugbetaald.
•Vaste periodieke rentevergoeding: je ontvangt elke vooraf vastgestelde periode een vaste rente (de couponrente).
•Vaste looptijd: een obligatie heeft een bepaalde looptijd, waarna de obligatie wordt afgelost en je de nominale waarde terugkrijgt. Als een obligatie bijvoorbeeld een looptijd van drie jaar heeft, krijg je na drie jaar je €100 terug.
•Beurswaarde: je kunt een obligatie verkopen op de beurs. De waarde van de obligatie op de beurs kan afwijken van de nominale waarde.
Invloed van marktrente op obligatiekoers
De koerswaarde van een obligatie stijgt als de marktrente lager is dan de couponrente van jouw obligatie. Stel dat jij een obligatie hebt met 5% couponrente, terwijl nieuwe obligaties op de markt slechts 3% rente bieden. Dan is jouw obligatie met 5% rente aantrekkelijker, en zullen mensen bereid zijn er meer voor te betalen dan de nominale waarde. De koerswaarde daalt juist als de marktrente stijgt ten opzichte van jouw couponrente, want dan zijn nieuwe obligaties aantrekkelijker.
De kapitaalmarkt
Aandelen en obligaties worden verhandeld op de kapitaalmarkt. Dit is een abstracte markt waar vragers en aanbieders van vermogen met elkaar handelen. Hier worden vermogenstitels zoals aandelen en obligaties verhandeld, mits de oorspronkelijke looptijd van de investering minimaal twee jaar is.
Rente versus rendement
Het is belangrijk om het verschil tussen rente en rendement goed te begrijpen.
•Rente bestaat uit de couponrente en wordt berekend over de nominale waarde van de obligatie.
•Rendement omvat zowel de renteopbrengst als het koersresultaat (koerswinst of -verlies). Het rendement bestaat dus uit twee onderdelen, waarbij rente één van die onderdelen is.
Effectief rendement berekenen
Het effectief rendement van een obligatie bereken je op een vergelijkbare manier als het rendement van aandelen. Hierbij houd je rekening met zowel de couponopbrengst als de koersverandering van de obligatie.
Formule effectief rendement (obligaties):
Koersen en de rol van de marktrente
De koersen van een aandeel en een obligatie zijn simpelweg hun waarde. Deze waarde is sterk afhankelijk van de marktrente.
•Als de marktrente stijgt, worden nieuwe investeringen (zoals nieuwe obligaties of spaargeld) aantrekkelijker, omdat ze een hogere rente bieden. Hierdoor wordt de vraag naar bestaande aandelen en obligaties (met hun vaste of eerder vastgestelde opbrengsten) minder. Minder vraag leidt tot een daling van de koers van jouw obligatie of aandeel.
•Als de marktrente daalt, worden nieuwe investeringen minder aantrekkelijk. Bestaande obligaties en aandelen met hogere opbrengsten worden dan aantrekkelijker, de vraag ernaar neemt toe en hun koersen stijgen.
