Leerdoelen
•Je kunt het verschil uitleggen tussen een vaste baan en een flexibele baan.
•Je kunt uitleggen wat een ondernemer en wat een zzp'er is.
•Je kunt de verschillende soorten ondernemingen en hun belangrijkste kenmerken herkennen en benoemen.
Werken of ondernemen?
Er zijn grofweg twee manieren om de arbeidsmarkt op te gaan: werken met een baan of zelf gaan ondernemen.
Werken in loondienst
•Vaste baan: je werkt een langere tijd voor dezelfde werkgever en je kunt niet zomaar ontslagen worden. Dit geeft meer zekerheid.
•Flexibele baan: je werkt tijdelijk voor een werkgever. Denk bijvoorbeeld aan een tijdelijk contract of nulurencontract. Dit geeft je meer vrijheid, maar ook minder zekerheid.
Ondernemen
•Ondernemen: als ondernemer verdien je geld met je eigen bedrijf. Als er geen personeel in dienst is en je doet het zelfstandig, ben je een zelfstandige zonder personeel, afgekort een zzp'er.
Verschillende soorten bedrijven
Als je een bedrijf start, kun je kiezen uit verschillende ondernemingsvormen. Elke vorm heeft zijn eigen regels en kenmerken.
Eenmanszaak
•Leiding en eigendom: één persoon heeft de leiding en is de enige eigenaar.
•Aansprakelijkheid: de eigenaar is privé aansprakelijk voor schulden die de onderneming maakt. Dat betekent dat als het bedrijf schulden heeft die het niet kan betalen, de eigenaar deze met zijn of haar privévermogen moet terugbetalen.
•Winst: de winst die het bedrijf maakt, is het inkomen voor de eigenaar. Over dit inkomen moet de eigenaar inkomstenbelasting betalen.
Vennootschap onder firma (VOF)
•Leiding en eigendom: meerdere personen werken samen en hebben de leiding. Deze personen noemen we vennoten. Ze zijn samen eigenaar van het bedrijf.
•Aansprakelijkheid: elke eigenaar is privé aansprakelijk voor de hele schuld van het bedrijf. Dus, als een VOF schulden maakt die het niet meer kan betalen, en er zijn bijvoorbeeld drie eigenaren, dan kan één van de eigenaren worden aangesproken voor de hele schuld, niet slechts voor een derde deel. Dit is een belangrijk risico.
•Winst: de winst wordt verdeeld onder de vennoten. Het deel van de winst dat elke vennoot krijgt, is zijn of haar inkomen, waarover ook inkomstenbelasting betaald moet worden.
Besloten vennootschap (BV)
•Eigendom: het eigendom is in handen van de aandeelhouders, zij zijn de eigenaren van de BV. De aandelen staan op naam en kunnen niet zomaar vrij verhandeld worden. Dit betekent dat de aandeelhouders bekend zijn bij de onderneming.
•Leiding: de leiding van de onderneming ligt bij het bestuur. Vaak zijn dat de grootste aandeelhouders, maar dit hoeft niet altijd zo te zijn.
•Aansprakelijkheid: aandeelhouders zijn niet privé aansprakelijk voor de schulden van de BV. Als het slecht gaat met het bedrijf, verliezen ze alleen de waarde van hun aandelen, niet hun privébezittingen.
•Winst: de winst is in principe voor de aandeelhouders en wordt aan hen uitgekeerd als dividend. Een bedrijf kan er ook voor kiezen om de winst niet uit te keren, maar deze te herinvesteren in het bedrijf om verder te groeien.
•Belasting: als een BV winst maakt, betaalt het bedrijf hier vennootschapsbelasting over.
Naamloze vennootschap (NV)
•Eigendom: ook bij een NV is het eigendom bij de aandeelhouders. Het verschil met een BV is dat de aandelen naamloos zijn en vrij verhandeld kunnen worden op de effectenbeurs. Dit betekent dat iedereen aandelen kan kopen en de aandeelhouders hoeven niet bekend te zijn bij het bedrijf.
•Leiding: de leiding van een NV ligt ook bij het bestuur.
•Aansprakelijkheid: de aandeelhouders zijn niet privé aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Ze verliezen alleen de waarde van hun aandelen.
•Winst: de winst is voor de aandeelhouders of kan geïnvesteerd worden in het bedrijf.
•Belasting: ook een NV betaalt vennootschapsbelasting over de gemaakte winst.
Stichting
•Doel: een stichting wordt altijd opgericht voor een bepaald doel, dat niet-commercieel is. Dit betekent dat het behalen van winst geen doel op zich mag zijn.
•Winst: als een stichting toch winst maakt, noem je dit een “positief resultaat”. Dit geld moet gebruikt worden om meer bij te dragen aan het doel van de stichting. Het mag niet worden uitgekeerd aan oprichters of bestuurders.
•Voorbeelden: sommige voetbalclubs, zoals Excelsior, zijn een stichting met als doel voetbal toegankelijk te maken. Ook keurmerken zoals "Beter Leven" worden vaak beheerd door een stichting.
