Het land Mañan heeft een waardevast staatspensioen dat via het omslagstelsel wordt gefinancierd. Het aanvullend pensioen belooft dit staatspensioen aan te vullen tot een vast, totaalbedrag van$70 \%van het laatstverdiende (nominale) brutoloon. Het totale pensioen is daarmee niet waardevast. Werknemers moeten een aanvullend pensioen opbouwen bij één van de commerciële pensioenfondsen die het kapitaaldekkingsstelsel gebruiken. De nominale brutolonen veranderen niet.
- Oefen examens van de afgelopen 5 jaar met extra uitleg door docenten bij examenvragen
- Extra uitleg en oefenen voor elk onderwerp uit je examen
- Stel vragen en krijg direct antwoord

De pensioenfondsen beleggen hun vermogen in aandelen en obligaties.
Pensioenfondsen concurreren met elkaar (= marktwerking) op basis van de ingelegde pensioenpremie. Werknemers ontvangen alleen informatie over de verhouding tussen obligaties en aandelen waarin een pensioenfonds belegt en de maandelijkse premie die ze moeten betalen.
In Mañan kunnen werknemers wisselen van pensioenaanbieder.
Figuur 1 toont de relevante factoren binnen de markt voor aanvullende pensioenen.
Figuur 1 Factoren die de hoogte van de aanvullende pensioenen beïnvloeden

\text { dekkingsgraad }=\frac{\text { huidig vermogen pensioenfonds }}{\text { huidige waarde toekomstige pensioenuitkeringen }} \times 100 \%
Stel dat de inflatie hoger wordt dan de gewenste inflatie van de centrale bank.
Leg met behulp van figuur 1 uit dat deze hogere inflatie zorgt voor een stijgende dekkingsgraad.
Op deze pagina behandelen we vraag 9 van het centraal examen economie vwo 2025 – tijdvak 1. Deze vraag is onderdeel van Opgave 2 Concurreren met zekerheid, en is 2 punten waard.
Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.
Daarnaast kun je:
- Oude antwoorden terugzien
- Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
- Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden