Leerdoelen
•Je kunt Duitse signaalwoorden die een reden of oorzaak aangeven herkennen in een tekst.
•Je kunt de betekenis van Duitse signaalwoorden die een reden of oorzaak aangeven correct vertalen naar het Nederlands.
•Je kunt correct uitleggen hoe de signaalwoorden 'denn', 'indem', 'nämlich', 'schließlich' en 'weil' in zinnen worden gebruikt om een reden of oorzaak aan te duiden.
Waarom zijn signaalwoorden belangrijk?
Signaalwoorden zijn de verbindingsstukken van de Duitse taal, net als in het Nederlands. Ze geven het verband aan tussen zinnen en hele alinea’s. Zonder deze woordjes zouden zinnen vaak losstaand en onsamenhangend lijken, wat het begrijpen van een tekst een stuk moeilijker maakt. Vooral voor examens is het cruciaal om deze woordjes te kennen, omdat ze je helpen de structuur en de boodschap van de tekst beter te doorgronden. In dit artikel behandelen we de belangrijkste Duitse signaalwoorden die een reden of een oorzaak aangeven.
Denn: want
Het signaalwoord denn betekent in het Nederlands 'want'. Je komt het vaak tegen in examenteksten en het introduceert altijd een reden of verklaring voor het voorafgaande.
Hier zijn enkele voorbeelden uit echte examenteksten:
•"Doch die Bergers konnten kaum etwas dafür, denn das Sammeln ist seit Urgedenken höchst menschlich."
•Vertaling: Maar de Bergers konden er nauwelijks iets aan doen, want het verzamelen is sinds oeroude tijden zeer menselijk.
•"Denn die eingesetzte Radarfalle hatte ein zu schnelles Auto im Visier."
•Vertaling: Want de ingezette radarval had een te snelle auto in het vizier.
•"Denn wie gut erinnert man sich an jemanden, den man nur ein paar Sekunden lang gesehen hat."
•Vertaling: Want hoe goed herinner je je iemand die je slechts een paar seconden hebt gezien?
Zoals je ziet, introduceert 'denn' in al deze zinnen een reden of een nadere verklaring.
Indem: doordat
Het woord indem vertalen we in het Nederlands met 'doordat'. Dit signaalwoord legt uit op welke manier of door welke handeling iets tot stand komt of juist voorkomen wordt.
Kijk eens naar deze voorbeelden:
•"Verbauen Sie sich aber nicht Restchancen, indem Sie unfreundlich klingen."
•Vertaling: Maar verspeel niet je laatste kansen, doordat je onvriendelijk klinkt. (Hier betekent het 'door zo te klinken').
•"Die Politik sorgt am besten für die Lebenszufriedenheit der Bürger, indem sie für soziale Sicherheit sorgt."
•Vertaling: De politiek zorgt het beste voor de levensvrede van de burgers, doordat ze voor sociale zekerheid zorgt. (Hier beschrijft het de methode waarmee de politiek zorgt).
Nämlich: namelijk
Nämlich lijkt veel op het Nederlandse 'namelijk' en heeft ook dezelfde betekenis. Het wordt gebruikt om een eerdere bewering nader toe te lichten of te verklaren.
Voorbeelden laten zien hoe 'nämlich' in verschillende contexten wordt gebruikt:
•"Nach meiner letzten Kontrollrechnung waren nämlich genau 33 Prozent meiner Klassenkameraden Scheidungskinder."
•Vertaling: Na mijn laatste controleberekening waren namelijk precies 33 procent van mijn klasgenoten scheidingskinderen.
•Rekenvoorbeeld: Als je 30 klasgenoten hebt, waren er 30 * 0,33 = 9,9, dus ongeveer 10 klasgenoten scheidingskinderen.
•"Wir beginnen unser neues Leben nämlich mit einer Weltreise."
•Vertaling: We beginnen ons nieuwe leven namelijk met een wereldreis.
•"Vor hunderttausend Jahren nämlich mühte sich ein früher Verwandter der heutigen Kängurus offenbar noch schrittweise durch die australische Steppe."
•Vertaling: Honderdduizend jaar geleden namelijk ploeterde een vroege verwant van de huidige kangoeroes blijkbaar nog stap voor stap door de Australische steppe.
Deze voorbeelden komen uit drie verschillende teksten over uiteenlopende onderwerpen, maar overal heeft 'nämlich' dezelfde functie van verduidelijking.
Schließlich: per slot van rekening
Het woord schließlich vertaal je met 'per slot van rekening' of 'immers'. Het geeft aan dat iets een logisch gevolg of een onvermijdelijk feit is, of een belangrijke reden.
Hier zijn twee voorbeelden:
•"Man muss ja schließlich wissen, was um einen herum passiert."
•Vertaling: Men moet per slot van rekening weten wat er om je heen gebeurt.
•"Das Indehaltverhalten ist schließlich nur eine von vielen Faktoren."
•Vertaling: Het inzetgedrag is per slot van rekening slechts één van de vele factoren.
'Schließlich' benadrukt hier dat de genoemde informatie een belangrijke reden of een doorslaggevend argument is.
Weil: omdat
Het signaalwoord weil is een van de meest voorkomende signaalwoorden en betekent 'omdat'. Het introduceert altijd een bijzin die de reden of oorzaak van de hoofdzin aangeeft. Let op: in bijzinnen staat de persoonsvorm aan het einde!
Laten we naar de voorbeelden kijken:
•"Zu dem enormen Umweg bei dem Wettbewerb am Sonntag war es gekommen, weil Rodriguez versehentlich falsch abgebogen war."
•Vertaling: De enorme omweg bij de wedstrijd op zondag was ontstaan, omdat Rodriguez per ongeluk verkeerd was afgeslagen. (Hier zie je 'abgebogen war' aan het einde van de bijzin).
•"Weil später nichts unbenutzt stehen bleibt."
•Vertaling: Omdat later niets ongebruikt blijft. ('stehen bleibt' staat aan het einde).
•"Wo man sich dann weniger vergleicht."
•Vertaling: Omdat men zich dan minder vergelijkt. ('vergleicht' staat aan het einde).
Overzicht van belangrijke signaalwoorden
Deze signaalwoorden die een reden of oorzaak aangeven, zijn essentieel voor een goed begrip van Duitse teksten. Zorg ervoor dat je ze goed kent en herkent:
•Denn: want
•Indem: doordat
•Nämlich: namelijk
•Schließlich: per slot van rekening
•Weil: omdat
