Het hart klopt en pompt elke dag, elke minuut, elke seconde, maar weet je hoe het precies werkt? Dit artikel zal je inzicht geven in de complexe werking van het hart, een wonder van de biologie.
Systole en diastole
Het werken van het hart verloopt in drie fasen: de systole van de boezem, de systole van de kamers en een hartpauze. Een diastole is de fase waarin het hartspierweefsel ontspant. Een systole daarentegen, is de fase waarin het hartspierweefsel samentrekt. Elk deel van het hart, de boezems en de kamers, kan gaan samentrekken in een systole en ontspannen in een diastole.
De volgorde van de hartslag
In de eerste fase lopen de boezems en de kamers vol met bloed, waarbij de hartkleppen alvast een beetje opengaan. Hierna trekken de boezems samen, wat we de systole noemen. Het bloed wordt in de kamers gepompt. De kamers trekken vervolgens ook samen, terwijl de boezems ontspannen in een diastole. De hartkleppen sluiten op het moment dat de kamers samentrekken, wat de eerste harttoon veroorzaakt.
Vervolgens gaan de halvemaanvormige kleppen open en loopt het bloed in de aorta en de longslagaders. De kamers ontspannen zich vervolgens in een diastole, waarna de halve maanvormige kleppen sluiten. Het sluiten van deze halvemaanvormige kleppen veroorzaakt de tweede harttoon. Vervolgens ontspannen de kamers en de boezems tegelijk tijdens een hartpauze.
Elektriciteit door het hart: de pacemaker
Naast de fysieke activiteit van de hartspier is er ook sprake van elektrische activiteit in het hart. Een belangrijk element in de elektrische activiteit van het hart is de sinusknoop, ook wel pacemaker genoemd. De sinusknoop veroorzaakt de systole van de boezems.
Tussen de boezems en de kamers ligt een laag bindweefsel. Dit bindweefsel geleidt geen impulsen. Hierdoor moeten de impulsen via een omweg, via de AV-knoop, naar de kamers gaan. De impuls bereikt vervolgens de wand van de kamers via de bundel van His, wat zorgt voor de systole van de kamers.
Het bindweefsel tussen de boezems en de kamers heeft als functie om de impulsen te vertragen, zodat de kamers niet al beginnen samen te trekken als de boezems dit doen.
Lezen van een ECG
Een elektrocardiogram (ECG) geeft de elektrische activiteit van het hart weer. Op een ECG zie je verschillende pieken en dalen die elk een specifieke activiteit van het hart aangeven. De P-golf geeft bijvoorbeeld de samentrekking van de boezems weer, terwijl de QRS-golf staat voor de samentrekking van de kamers. Tenslotte markeert de T-golf een hartpauze.
Het hart in cijfers
Het hartritme, ook wel hartslagfrequentie genoemd, geeft aan hoe snel de sinusknoop impulsen afgeeft. Dit is dus het aantal hartslagen per minuut. Een kind heeft bijvoorbeeld doorgaans 130 slagen per minuut, terwijl een volwassene gemiddeld op 70 zit.
Het slagvolume is de hoeveelheid bloed die bij elke slag wordt verplaatst. Dit varieert normaal gesproken tussen de 70 en 100 milliliter. Het minutenvolume is de hoeveelheid bloed die per minuut door de linkerkamer en vervolgens door de aorta wordt gepompt. Dit kan uitgerekend worden door het hartritme en het slagvolume te vermenigvuldigen.
gemiddelde: | hartslagfrequentie | slagvolume | minutenvolume |
|---|---|---|---|
volwassenen | 70 | 100 | 70 x 100 |
kinderen | 130 | 70 | 130 x 70 |
Hoe jouw lichaam de bloeddruk reguleert
Uiteraard heeft het lichaam manieren om de bloeddruk te reguleren. Dit gebeurt met behulp van de hartslagfrequentie. Als de hartslagfrequentie omhoog gaat, wordt er meer bloed in het vatenstelsel gepompt en stijgt de bloeddruk. De bloeddruk wordt gemeten door sensoren in de wanden van de aorta en de halsslagaders. De hersenstam regelt dan vervolgens het hartritme, dit alles gebeurt autonoom, dus zonder dat we erover na hoeven te denken.
We hopen dat je nu een beter begrip hebt van hoe het hart werkt, hoe je een ECG kunt lezen en hoe je het minutenvolume kunt bepalen met behulp van het slagvolume en de hartslagfrequentie. Succes met oefenen!
