Lymfe en weefselvloeistof

Ons lichaam is thuis voor een gesloten bloedsomloop. Maar deze term is enigszins misleidend, omdat het niet volledig afgesloten is – de haarvaten laten namelijk vloeistof door. Door de bloeddruk treedt in het begin van de haarvaten vocht uit, een proces dat bekend staat als filtratiedruk. De bloedcellen en grotere plasma-eiwitten blijven in de bloedbaan, terwijl de vloeistof tussen de weefsels terechtkomt. We noemen deze vloeistof weefselvloeistof. Elke cel in ons lichaam is ondergedompeld in deze weefselvloeistof, waardoor ze van alle nodige stoffen voorzien worden.

Weefselvloeistof

Weefselvloeistof bevat alle voedingsstoffen en zuurstof die cellen nodig hebben. Nadat de cellen hebben genomen wat ze nodig hebben, wordt de vloeistof weer bij elkaar gevoegd en deels via het lymfestelsel teruggevoerd. Ondanks dat de bloedvaten het bloed door het lichaam vervoeren, treedt er vocht uit welke deels via het lymfestelsel en deels via het bloedvatstelsel terugkeert. Wanneer de vloeistof in het lymfestelsel terechtkomt, noemen we het lymfe.

Colloïdosmotische druk

Als er vocht uit het bloed in de haarvaten wordt gelekt, verandert de osmotische waarde oftewel de colloïdosmotische druk. Dit heeft als gevolg dat er een soort zuigkracht ontstaat die probeert het vocht terug te trekken in de haarvaten. Wanneer de druk in de haarvaten zodanig is gedaald, kan zelfs vocht worden teruggewonnen.

Het lymfevatensysteem

Het lymfevatensysteem lijkt sterk op het bloedvatenstelsel, maar bevat geen bloed, maar lymfe. Een deel van de weefselvloeistof wordt opgenomen in de dunne lymfevaten, die zich verenigen tot grotere lymfevaten met kleppen die ervoor zorgen dat de lymfe altijd in de goede richting stroomt. Uiteindelijk komt het via de borstbuis en de rechter lymfatische stam terug in de bloedsomloop.

Oedeem

Wanneer er vocht ophoopt in het weefsel op bepaalde plaatsen in het lichaam, spreken we van een oedeem. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren omdat een parasiet zich in het lymfevatstelsel nestelt en daar voor verstoppingen zorgt. Ook infecties kunnen oedemen veroorzaken, door een verhoogde osmotische waarde in de weefselvloeistof. Evenzo kan een verhoogde bloeddruk tot meer vocht leiden, wat tot oedemen kan leiden, vooral wanneer de kleppen in het lymfevatstelsel niet goed functioneren.

Een bijzonder type oedeem is het zogenaamde hongeroedeem. Dit wordt veroorzaakt door een tekort aan eiwitten in het dieet en een daarmee gepaarde afname van de colloïde-osmotische druk, wat leidt tot minder terugtrekking van vocht naar het bloed.

Lymfeknopen

Het lymfevatstelsel bevat ook de zogenaamde lymfe- knopen/klieren. Deze 'zuiveren’ de lymfe van ziekteverwekkers. Wanneer iemand ziek is, kunnen deze lymfeklieren opzwellen. Dit wordt vaak opgemerkt bij aandoeningen zoals verkoudheid of griep.