Bloeddruk is een fundamenteel concept dat je moet kennen om de werking van het menselijk lichaam beter te begrijpen. Het wordt vertegenwoordigd door twee getallen - vaak 120 over 80 voor een gezond persoon. Maar wat betekenen deze cijfers? Hoe worden ze gemeten? En hoe verandert de bloeddruk in verschillende delen van het lichaam? Laten we duiken in deze complexe, maar fascinerende wereld van bloeddruk.
De basis van bloeddruk
De bovendruk, ook bekend als de systolische druk, wordt veroorzaakt door de samentrekking van de linkerkamer van het hart. Deze kamer perst bloed in de aorta, ons grootste bloedvat. De onderdruk, of diastolische druk, handhaaft zich ook tijdens de ontspanning (diastole) van het hart. Dit gebeurt door de veerkrachtige aortawand die de druk hoog houdt en de kleppen die voorkomen dat het bloed terugstroomt naar het hart.
Meten van de bloeddruk
Het meten van de bloeddruk is een gebruikelijke praktijk tijdens doktersafspraken. De arts maakt gebruik van een manchet en een stethoscoop om dit te doen. Niet zeker wat ze precies doen tijdens dit proces? In feite drukt de arts de armslagader volledig dicht door de manchet op te pompen boven jouw bloeddruk. Vervolgens laten ze lucht uit de manchet ontsnappen tot de druk in de manchet gelijk is aan de hoogste druk in de armslagader. Door dit te doen, kunnen ze precies horen wanneer het bloed begint door te stromen door het geluid dat het op de stethoscoop maakt.
Regulatie van de bloeddruk
De bloeddruk wordt geregeld door het verlengde merg in de hersenstam in de hersenen. Het regelt autonoom de hartslag, de diameter van de bloedvaten en de ademhalingsfrequentie.
Specifieke cellen in de wand van de halsslagaders en de aorta, genaamd baroreceptoren, detecteren veranderingen in bloeddruk en geven deze informatie door aan de hersenstam. Dit stelt ons lichaam in staat om de bloeddruk te regelen zonder dat we er bewust over hoeven na te denken. Het hormoon adrenaline is ook van invloed op de bloeddruk. Deze regeling zorgt ervoor dat de bloeddruk stabiel blijft, zelfs wanneer we een blessure krijgen en de homeostase van ons lichaam verstoord wordt.
Orthosympathische en parasympathische zenuwstelsel
Het autonome zenuwstelsel dat onder andere de bloeddruk en de hartslag regelt bestaat uit twee tegenovergestelde systemen: het orthosympatische en parasympathische zenuwstelsel. Bij een verminderde uitrekking van de bloedwand wordt het orthosympatische zenuwstelsel geactiveerd waardoor de bloeddruk uiteindelijk omhoog gaat. Andersom, bij een grotere uitrekking van de bloedwand wordt het parasympathische zenuwstelsel geactiveerd. Ook andere systemen in het lichaam staan onder invloed van deze twee systemen.
Drukontwikkeling in vaten
In de slagaders vlakbij het hart is de bloeddruk het hoogst. Dit is vanwege de kracht waarmee het hart bloed in deze vaten perst. De druk neemt echter geleidelijk af naarmate je verder van het hart gaat - in de haarvaten is de druk lager dan in de slagaders, en in de aders is het nog lager. Tegen de tijd dat het bloed de holle aders bereikt (de aders die bloed terug naar het hart voeren), is de bloeddruk bijna nul. In feite is de voornaamste reden waarom bloed stroomt de drukgradiënt - het bloed beweegt van gebieden met hogere druk naar gebieden met lagere druk.
Stroomsnelheid van bloed
Het tempo waarmee het bloed door onze vaten stroomt, heet de stroomsnelheid. Deze is het hoogst in de aorta en het laagst in de haarvaten. De reden hiervoor is dat er in de haarvaten stofuitwisseling plaatsvindt met de omliggende cellen. Te snel bewegend bloed zou niet genoeg tijd hebben om deze uitwisseling te voltooien. De stroomsnelheid kan ook worden gewijzigd door het wijzigen van de diameter van de bloedvaten, een proces dat vasoconstrictie en vasodilatie wordt genoemd.
Succes met oefenen!
