Hormonen zijn signaalstoffen die communicatie over grote afstand en langdurig mogelijk maken. Hormoonklieren geven hormonen af, dit wordt secretie genoemd. Er zijn twee soorten hormoonklieren: endocriene klieren en exocriene klieren.
•Endocriene klieren geven hormonen af aan het inwendig milieu, zoals het bloed (Afbeelding 1). Ze zijn dus verantwoordelijk voor de interne regulatie van hormonen.
•Exocriene klieren hebben een afvoerbuis naar het externe milieu (Afbeelding 2). Ze zijn verantwoordelijk voor de uitscheiding van hormonen naar het externe milieu.
Het onderscheid tussen endocriene en exocriene klieren is belangrijk voor ons begrip van de secretieprocessen van hormonen.
Hormoon receptor complex
Een doelwitorgaan wordt aangestuurd door een hormoonklier en bevat receptoren die alleen gevoelig zijn voor dat specifieke hormoon. Hormonen worden herkend door doelwitorganen door een sleutelslot principe, waarbij de hormoonreceptor het slot is en het hormoon de sleutel.
De hormoonspiegel en het aantal receptoren hebben invloed op de reactie van het doelwitorgaan. Hoe meer hormonen beschikbaar zijn, hoe heftiger de reactie. Daarnaast kan het aantal receptoren ook de reactie regelen; hoe meer receptoren aanwezig zijn in een organisme, hoe beter het kan luisteren naar de hormonen.
Genregulatie en hormonen
Genregulatie kan op twee manieren gebeuren via hormonen:
1.Een hormoon bindt aan een receptor die zich in een cel bevindt.
2.Een hormoon bindt aan een receptor die op het celmembraan zit.
Voor het eerste geval moet het hormoon door een celmembraan kunnen gaan, wat betekent dat het hormoon meestal vetoplosbaar en klein is. Dit leidt tot de vorming van een hormoon-receptorcomplex.
Voor het tweede geval ligt de receptor op het celmembraan, omdat het hormoon te groot is en niet door het membraan kan. Dit proces wordt de second messenger-manier genoemd en leidt tot een reeks reacties in de cel, zoals genregulatie en de activering van bepaalde enzymen.
Hormoonklieren en hun locatie
De locatie van hormoonklieren in het lichaam kan variëren, maar hun algemene locaties worden beschouwd als basiskennis. Ondanks hun locatie blijven de functies van hormonen hetzelfde, omdat ze via het bloed worden vervoerd en ongeacht waar ze in het bloed komen, kunnen functioneren.
Het effect van hormonen buiten het lichaam
Hormonen kunnen ook buiten het lichaam functioneren. Als voorbeeld dient het verhaal over loopse honden in het wilde westen. Wanneer een teefje loops wordt, verspreidt ze vier hormonen die wolven aantrekken. Hoewel deze hormonen buiten het lichaam functioneren, zijn ze analoog aan de werking van hormonen binnen het lichaam. Het gebruik van deze zogenaamde feromonen is echter niet universeel toegepast en verschilt per situatie en soort.
