Les over 6 Blessures
Blessures
Wat is een blessure en hoe kun je deze voorkomen?
Leerdoelen
•Je kunt beschrijven wat een blessure is.
•Je kunt van verschillende blessures aan spieren, botten en gewrichten uitleggen wat er aan de hand is.
•Je kunt beschrijven hoe je blessures kunt voorkomen met een warming-up en cooling-down.
Wat zijn blessures?
Een blessure is een lichamelijk letsel dat mensen meestal oplopen bij het sporten. Blessures kunnen echter ook ontstaan door het herhaaldelijk maken van dezelfde beweging of door een verkeerde lichaamshouding. We maken onderscheid tussen blessures aan spieren, botten en gewrichten.
Blessures aan spieren
Spierblessures ontstaan vaak door overbelasting van het spierweefsel. De belangrijkste vormen zijn:
•Spierpijn: Dit ontstaat wanneer je je spieren zwaarder hebt belast dan normaal. Hierbij hopen afvalstoffen zich op in de spieren, wat een pijnlijk gevoel geeft dat meestal een paar dagen aanhoudt.
•Spierscheuring: Hierbij zijn de spiervezels van een spier geheel of gedeeltelijk verrekt of gescheurd. Dit kan gebeuren door een plotselinge, snelle beweging, overbelasting of door te sporten met stijve spieren.
•Spierkramp: Een situatie waarin een spier zich ongewild, plotseling en zeer krachtig samentrekt. Dit kan erg pijnlijk zijn.
•Tennisarm (tenniselleboog): Een blessure waarbij een ontsteking ontstaat aan de aanhechtingsplaatsen (pezen) van de spieren bij de elleboog. Dit is het gevolg van overbelasting. Het botuitsteeksel bij de elleboog is dan erg gevoelig. Rust is belangrijk voor herstel, maar de arm moet niet volledig stilgehouden worden.
•RSI (Repetitive Strain Injury): Een verzamelnaam voor klachten aan spieren en pezen die ontstaan door te vaak achter elkaar dezelfde beweging te maken, een statische houding aan te nemen of steeds dezelfde kracht uit te oefenen op dezelfde plaats.
Blessures aan botten
Door een harde val of ruw spel kunnen botten beschadigd raken:
•Botbreuk: Een scheur in het bot of een volledig gebroken bot. Voor een goede genezing moeten de twee bothelften in de juiste stand aan elkaar vastgroeien. Als de bothelften scheef staan, moet een arts ze 'zetten'. Dit gebeurt meestal met een gipsverband. Als dit niet lukt, worden er operatief schroeven of platen op het bot aangebracht om de delen bij elkaar te houden.
Blessures aan gewrichten
Gewrichten verbinden botten met elkaar en kunnen bij verkeerde bewegingen flink beschadigd raken:
•Voetbalknie: Een blessure waarbij de meniscus, een schijfje kraakbeen in het kniegewricht, scheurt. Dit gebeurt meestal wanneer het lichaam krachtig draait terwijl het onderbeen stevig op de grond blijft staan. Vaak raken hierbij ook het gewrichtskapsel en de kapselbanden (zoals de kniebanden of kruisbanden) beschadigd.
•Kneuzing: Een beschadiging van het weefsel door een stoot, stomp of trap, zonder dat er weefsel scheurt of botten breken. Het weefsel zwelt op door een inwendige bloeding, wat een bloeduitstorting (blauwe plek) veroorzaakt. Koelen met ijswater helpt om de zwelling en pijn te verminderen.
•Verzwikking (of verstuiking): Een kneuzing van een gewricht waarbij het gewrichtskapsel en de kapselbanden te ver uitrekken of zelfs scheuren (bijvoorbeeld gescheurde enkelbanden). Ook het kraakbeen in het gewricht kan hierbij beschadigd raken.
•Ontwrichting: Een ernstige blessure waarbij de gewrichtskogel volledig uit de gewrichtskom schiet, bijvoorbeeld na een harde val op de arm. Een arts moet de gewrichtskogel dan weer handmatig terug in de kom brengen.
Overzicht van alle blessures
In de onderstaande tabel staan alle besproken blessures en hun kenmerken overzichtelijk op een rij:
Blessure | Omschrijving en kenmerken |
|---|---|
Spierpijn | Ontstaat door zwaardere belasting dan normaal; afvalstoffen hopen zich op in de spier. |
Spierscheuring | Geheel of gedeeltelijk gescheurde spiervezels door overbelasting of plotselinge bewegingen. |
Spierkramp | Plotseling en pijnlijk samentrekken van een spier. |
Tennisarm | Ontsteking van de pezen bij de elleboog door overbelasting. |
RSI | Spier- en peesklachten door herhaalde bewegingen of een langdurige statische houding. |
Botbreuk | Een scheur of breuk in het bot; vereist soms gips of schroeven en platen. |
Voetbalknie | Een gescheurde meniscus in het kniegewricht door een draaibeweging. |
Kneuzing | Weefselbeschadiging door een stomp of klap; veroorzaakt een bloeduitstorting. |
Verzwikking | Kneuzing van een gewricht waarbij kapselbanden te ver uitrekken of scheuren. |
Ontwrichting | De gewrichtskogel schiet volledig uit de gewrichtskom. |
Hoe kun je blessures voorkomen?
Je kunt de kans op sportblessures aanzienlijk verkleinen door de volgende maatregelen te nemen:
•Warming-up: Door voorafgaand aan een training of wedstrijd rustig warm te lopen, stroomt er meer bloed en zuurstof naar de spieren. Warme spieren zijn elastischer, wat blessures zoals een spierscheuring helpt te voorkomen.
•Cooling-down: Door na het sporten de inspanning langzaam af te bouwen, blijft de bloedsomloop actief en worden afvalstoffen sneller uit de spieren afgevoerd. Dit vermindert de kans op spierpijn en brengt het bloedvatenstelsel weer in een ruststand.
•Intapen van gewrichten: Het preventief intapen van kwetsbare gewrichten (zoals de enkels) biedt extra stevigheid en stabiliteit, waardoor verzwikkingen kunnen worden voorkomen.
•Goede lichaamshouding: Zorg altijd voor een ergonomische houding tijdens dagelijkse activiteiten en sporten om overbelasting van spieren, pezen en gewrichten te vermijden.