Les over 1 Het skelet van de mens

Leerdoelen

•Je kunt de belangrijkste botten in een afbeelding van het menselijk skelet benoemen.

•Je kunt de vier hoofdfuncties van het skelet noemen en uitleggen.

•Je kunt pijpbeenderen en platte beenderen van elkaar onderscheiden op basis van hun kenmerken.

•Je kunt de functies van rood beenmerg en geel beenmerg beschrijven.

Het inwendig skelet

De mens heeft, net als alle andere gewervelde dieren, een inwendig skelet. Dit wordt ook wel het geraamte genoemd. Het bevindt zich binnenin het lichaam en bestaat uit meer dan tweehonderd afzonderlijke botten, die we ook wel beenderen noemen. Het menselijk lichaam is opgebouwd uit drie hoofdsegmenten: het hoofd, de romp en de ledematen (de armen en benen).

Onderdelen van het skelet

Het skelet is verdeeld in verschillende zones en gordels die elk specifieke botten bevatten:

•De schedel vormt het hoofd en bestaat uit de schedelbeenderen, de bovenkaak en de onderkaak. De schedel beschermt de hersenen.

•De wervelkolom draagt de schedel en vormt de centrale as van het lichaam. Deze bestaat uit de nekwervels, borstwervels, lendenwervels, het heiligbeen en het staartbeen.

•De borstkas beschermt de borstholte en bestaat uit de borstwervels, de ribben en het borstbeen.

•De schoudergordel verbindt de armen met de romp en bestaat uit de schouderbladen en de sleutelbeenderen.

•De bekkengordel (het bekken) ondersteunt de buikorganen en bestaat uit de heupbeenderen.

•De ledematen bestaan uit de armen (opperarmbeen, ellepijp en spaakbeen) en de benen (dijbeen, knieschijf, scheenbeen en kuitbeen). De handen bestaan uit handwortelbeentjes, middenhandsbeentjes en vingerkootjes. De voeten bestaan uit voetwortelbeentjes, middenvoetsbeentjes en teenkootjes.

De vier functies van het skelet

Het skelet vervult vier onmisbare functies in het menselijk lichaam:

1.Stevigheid: Het skelet zorgt ervoor dat het lichaam rechtop kan staan en niet in elkaar zakt. De wervelkolom en de benen dragen hierin het grootste gewicht.

2.Vorm: Het skelet bepaalt de uiterlijke vorm en proporties van je lichaam, zoals de breedte van je schouders en heupen.

3.Bescherming: Het skelet beschermt kwetsbare, tere organen tegen stoten en beschadigingen. Zo beschermt de borstkas het hart en de longen, en beschermt de schedel de hersenen.

4.Beweging: Het skelet maakt beweging mogelijk. Veel botten zijn beweeglijk met elkaar verbonden via gewrichten. Spieren zitten aan de botten vast en kunnen deze botten in beweging brengen.

Typen botten: pijpbeenderen en platte beenderen

In het menselijk skelet komen hoofdzakelijk twee typen botten voor:

•Pijpbeenderen: Dit zijn langwerpige botten die voornamelijk in de ledematen voorkomen, zoals het dijbeen. De uiteinden van een pijpbeen heten de koppen. Deze koppen bevatten veel kleine holten gevuld met rood beenmerg, waarin nieuwe bloedcellen worden geproduceerd. Tussen de koppen ligt de mergholte, die gevuld is met geel beenmerg waarin vet is opgeslagen.

•Platte beenderen: Dit zijn platte en brede botten die vooral in de schedel en de romp liggen, zoals de schedelbeenderen, de ribben en de schouderbladen. Platte beenderen bevatten ook rood beenmerg voor de aanmaak van bloedcellen, maar ze hebben geen mergholte en bevatten dus ook geen geel beenmerg.