Leerdoelen
•Je kunt de verschillende financieringswijzen noemen
•Je kunt de voorwaarden die de financiers stellen, analyseren
•Je kunt het belang van de vermogensmarkt voor een onderneming uitleggen
•Je kunt de verschillen tussen de vermogenstitels noemen
•Je kunt de belangrijkste toezichthouders op de vermogensmarkt noemen en hun rol uitleggen
De vermogensmarkt
De vermogensmarkt is een cruciaal onderdeel van onze economie, waar vragers en aanbieders elkaar ontmoeten om geld te lenen of te sparen.
Vragers en aanbieders
•Gezinnen zijn vaak vragers op de vermogensmarkt. Wanneer je ouders een lening willen afsluiten, zijn ze vragers. Anderzijds zijn ze ook aanbieders wanneer ze geld op een spaarrekening zetten.
•Ondernemingen hebben ook een dubbele rol: ze kunnen geld lenen om te investeren, maar ze kunnen ook geld aanbieden.
•Overheden zoals de Rijksoverheid en gemeenten zijn grote vragers op de vermogensmarkt, vooral wanneer ze geld nodig hebben voor bijvoorbeeld steunpakketten in tijden van crisis.
•Beleggingsfondsen en institutionele beleggers (zoals pensioenfondsen en verzekeraars) zijn in veel gevallen aanbieders. Deze instanties beheren grote hoeveelheden geld dat ze van particulieren ontvangen en zoeken actief naar mogelijkheden om dit geld te investeren of uit te lenen.
Typen vermogensmarkten
Er zijn twee hoofdtypen markten binnen de vermogensmarkt: de kapitaalmarkt en de geldmarkt.
Kapitaalmarkt
Op de kapitaalmarkt worden financiële producten verhandeld die langer dan een jaar bestaan. Dit omvat:
•Aandelen: dit zijn aandelen in een onderneming die je koopt, die blijven bestaan zolang het bedrijf bestaat.
•Obligaties: dit is een vorm van lening aan een bedrijf of overheid, waarbij je na een bepaalde periode je geld terugkrijgt plus een rentevergoeding.
•Onderhandse leningen: leningen vaak langer dan een jaar.
•Hypothecaire leningen: deze leningen zijn vaak van lange duur, tot wel 30 jaar.
Geldmarkt
De geldmarkt focust zich op kortlopende leningen, meestal minder dan een jaar. Voorbeelden zijn:
•Rekening-courantkrediet: dit is een krediet dat tijdelijke liquiditeit biedt. Bijvoorbeeld als je rood staat bij de bank.
•Leverancierskrediet en afnemerskrediet: dit zijn vormen van kortetermijnkrediet die bedrijven aan elkaar verstrekken.
Onderhandse versus openbare kapitaalmarkt
De kapitaalmarkt kan worden onderverdeeld in een onderhandse en een openbare markt.
Onderhandse kapitaalmarkt
Op de onderhandse markt is er rechtstreeks contact tussen kredietgevers en kredietnemers. Voorbeelden hiervan zijn hypotheken en individuele leningen waarbij de voorwaarden onderhandeld worden. Er is dus rechtstreeks contact, waardoor er lage transactiekosten aan vastzitten. Leningen op de onderhandse vermogensmarkt zijn moeilijk te verhandelen.
Openbare kapitaalmarkt
De openbare markt is toegankelijk voor iedereen. Hier worden aandelen en obligaties verhandeld en zijn er vaak hogere transactiekosten verbonden aan de transacties.
Vermogenstitels
Op de kapitaalmarkt zijn er verschillende soorten titels, zoals:
•Aandelen: wanneer je aandelen koopt, word je mede-eigenaar van een bedrijf. Dit brengt een hoger risico met zich mee, maar het geeft ook kansen op hogere rendementen.
•Obligaties: bij obligaties koop je een stuk van een lening. Het risico is lager dan bij aandelen, maar de kans op winst is ook beperkter.
•Beleggingsfondsen: deze fondsen beleggen in zowel aandelen als obligaties voor grote groepen particulieren of bedrijven die geld storten bij dit fonds, waardoor je kunt profiteren van de voordelen van beide en het risico kan spreiden over verschillende aandelen en obligaties.
Verschil tussen aandelen en obligaties
Een belangrijk verschil is dat je bij aandelen een deel van het bedrijf koopt, terwijl je bij obligaties geld uitleent aan een bedrijf of overheid.
De balans van vermogenstitels
Hoe worden deze titels gepresenteerd op de balans van een bedrijf?
•Aandelen worden weergegeven onder het eigen vermogen, met de categorieën maatschappelijk aandelenkapitaal, aandelen in portefeuille en geplaatst aandelenkapitaal.
•Obligaties worden als lang vreemd vermogen op de balans genoteerd en hebben een vaste looptijd en rentepercentage.
Werking van obligaties
Bij obligaties ontvang je jaarlijks een vaste rentevergoeding, de couponrente, en na de vaste looptijd krijg je je oorspronkelijke investering terug. De waarde van obligaties kan fluctueren op de markt, afhankelijk van de marktrente.
Marktrente en koers van obligaties:
•Wanneer de marktrente daalt, stijgt de koers van de obligatie.
•Wanneer de marktrente stijgt, daalt de koers van de obligatie.
Toezichthouders op de vermogensmarkt
Er zijn verschillende belangrijke toezichthouders die de vermogensmarkt reguleren:
•Autoriteit Financiële Markten (AFM): zorgt voor goede wet- en regelgeving, transparante en eerlijke markten en controleert de behandeling van klanten door bijvoorbeeld banken.
•Autoriteit Consumenten & Markten (ACM): houdt toezicht op concurrentie op de markt, bijvoorbeeld bij fusies en overnames. Controleert ook het consumentenrecht.
•De Nederlandse Bank (DNB): houdt toezicht op banken en zorgt ervoor dat zij zich aan de regels houden.
