Leerdoelen
•Je kunt de demografische, politieke en economische dimensies van Zuid-Amerika en Sub-Sahara Afrika vergelijken.
•Je kunt de mogelijkheden voor toekomstige ontwikkeling in Zuid-Amerika en Sub-Sahara Afrika analyseren, met een focus op Ecuador en Angola.
Demografische dimensie
Bevolkingssamenstelling
In 2023 zien we duidelijke verschillen in de bevolkingssamenstelling van Zuid-Amerika en Sub-Sahara Afrika. Afrika heeft een jonge bevolking met een hoog geboortecijfer, terwijl Zuid-Amerika een meer gebalanceerde bevolkingsstructuur vertoont. In Ecuador zien we een bevolkingsstructuur die overeenkomt met deze algemene Zuid-Amerikaanse trend. Daarentegen heeft Angola ook een jonge bevolking, maar dit geeft niet het hele verhaal van Sub-Sahara Afrika weer.
Demografische transitie
In Zuid-Amerika bevinden Bolivia en Ecuador zich in fase 2 van het demografische transitiemodel, wat betekent dat ze een relatief hoog geboortecijfer hebben. In landen met een hogere welvaart in Zuid-Amerika zien we lagere geboortecijfers. Dit laat zien dat het geboortecijfer vaak gecorreleerd is aan de welvaart van een regio.
Verstedelijking
De verstedelijkingsgraad is in Zuid-Amerika aanzienlijk hoger dan in Sub-Sahara Afrika. Dit komt voort uit het feit dat verstedelijking in Zuid-Amerika eerder begon. Binnen Zuid-Amerika is er ook een meer evenwichtige bevolkingsspreiding in de welvarendere landen, zoals Brazilië en Argentinië, terwijl in Afrika de bevolking zich sterk concentreert in snelgroeiende megasteden. In Sub-Sahara Afrika woont een groot deel van de stedelijke bevolking in slums (krottenwijken) in tegenstelling tot Zuid-Amerika. In Zuid-Amerika vindt er veel binnenlandse migratie plaats (vooral in Brazilië en Argentinië), terwijl in Sub-Sahara Afrika veel grensoverschrijdende migratie voorkomt.
Politieke dimensie
Koloniale geschiedenis
In Zuid-Amerika heeft de koloniale periode geleid tot de invoering van het Spaans als landstaal en rooms-katholicisme als dominante religie. In Sub-Sahara Afrika is het koloniale verleden complexer, met Franse en Engelse invloeden die per regio verschillen. Het kolonialisme heeft ook geleid tot politieke structuren die etnische conflicten kunnen aanwakkeren.
Etniciteit en globalisering
Zuid-Amerika heeft meestal drie tot vijf etniciteiten per land, terwijl Sub-Sahara Afrika te maken heeft met een veel grotere variëteit aan etniciteiten en talen. In Sub-Sahara Afrika hebben de vele etnische groepen geleid tot conflicten over grond, macht en grondstoffen, wat vaak resulteert in instabiliteit. In Zuid-Amerika zijn de effecten van globalisering bijvoorbeeld amerikanisering en neoliberale invloeden.
Economische dimensie
Welvaart en economische groei
In termen van welvaart zijn de meeste landen in Sub-Sahara Afrika substantieel minder vermogend dan hun Zuid-Amerikaanse tegenhangers. Dit is te zien in het Bruto Nationaal Product (BNP) per hoofd van de bevolking, waar enkel een paar landen uitzonderingen vertonen.
Grondstoffenafhankelijkheid
In Zuid-Amerika is de afhankelijkheid van grondstoffenexport sterk, wat de economie kwetsbaar maakt voor schommelingen op de wereldmarkt. Economisch gezien zijn landen zoals Chili en Argentinië minder kwetsbaar door een meer gemengde economie.
In Sub-Sahara Afrika heeft een aantal landen, zoals Angola en Nigeria, ook een sterke afhankelijkheid van grondstoffenexport. Hier is echter de economische groei geconcentreerd in de megasteden, wat leidt tot ongelijkheid en beperkte spreiding van welvaart.
Invloed van China
De laatste jaren is de invloed van China sterk toegenomen, vooral in Sub-Sahara Afrika, waar Chinese investeringen in infrastructuur en industrie opkomen. Dit biedt nieuwe kansen voor economische ontwikkeling, vooral in landen als Ethiopië.
Meten van de economische ontwikkeling
Om de economische ontwikkeling van landen te meten, maken we gebruik van verschillende indicatoren:
Bruto binnenlands product (bbp) en bruto nationaal product (bnp):
Deze indicatoren geven de totale waarde van goederen en diensten weer die in een land geproduceerd worden in een bepaalde periode. Het bnp per hoofd van de bevolking is een nuttige maatstaf om de welvaart van een land te vergelijken.
Human Development Index (HDI):
Deze index houdt rekening met niet alleen de economische factoren, zoals inkomen, maar ook sociale factoren zoals levensverwachting en onderwijs. Dit maakt het een betere indicator voor het welzijn van een bevolking.
Ongelijkheid indicatoren:
De Lorenz-curve en de Gini-coëfficiënt worden gebruikt om de inkomensongelijkheid binnen een land te meten. Een hogere ongelijkheid kan duiden op sociale spanningen en kan de algehele groei van een land beperken.
Economic Complexity Index (ECI):
Deze index meet hoe complex de economie van een land is, aan de hand van de diversiteit en de technologische complexiteit van het exportpakket. Een rijker en diverser exportpakket wijst vaak op een sterkere economische ontwikkeling en grotere veerkracht.
Toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden
De ontwikkeling van de economie en de politieke stabiliteit zijn cruciaal voor de toekomstige vooruitzichten van beide regio's. In Ecuador en Angola zien we dat de mogelijkheden voor groei in welvaart beperkt zijn, tenzij er aanzienlijke investeringen worden gedaan in onderwijs en infrastructuur. De economische afhankelijkheid van eenzijdige exporten, zoals grondstoffen en landbouwproducten, blijft een uitdaging voor duurzame ontwikkeling.
