Leerdoelen
•Je kunt uitleggen hoe New York is uitgegroeid tot een internationaal belangrijk centrum voor de wereldeconomie, met nadruk op zakelijke dienstverlening.
•Je kunt de factoren benoemen die bijdragen aan een gunstig vestigingsklimaat in steden, specifiek voor New York.
•Je kunt verklaren waarom New York een mondiaal belangrijk centrum is op economisch, politiek en cultureel vlak.
Kernfuncties van New York
New York is uitgegroeid tot een van de belangrijkste steden ter wereld en vervult diverse cruciale functies. Het is een prominent zakelijk centrum, met de aanwezigheid van vele hoofdkantoren van grote bedrijven. Daarnaast speelt de stad een belangrijke rol als cultureel centrum, met name op het gebied van muziek en kunst. Maar New York is ook een politiek centrum: het hoofdkantoor van de Verenigde Naties bevindt zich hier, waardoor de stad soms zelfs 'de hoofdstad van de wereld' wordt genoemd.
Een gunstige geografische ligging
De groei van New York tot een mondiaal knooppunt heeft alles te maken met een gunstige geografische ligging. De stad ligt aan diep vaarwater dat bovendien beschermd is tegen stormen, een uitzonderlijke natuurlijke omstandigheid. Deze locatie heeft New York tot een belangrijke mainportregio gemaakt, met uitgebreide havens en vliegvelden. Dankzij deze ligging opent New York als het ware het hele achterland van de Verenigde Staten voor scheepvaart en handel.
Ontwikkeling tot handels- en dienstencentrum
De groei van New York, vooral in de negentiende en vroege twintigste eeuw, is sterk verbonden met handel en transport. Om het grote achterland te bereiken en goederen te distribueren, was de aanleg van kanalen van groot belang. Een omvangrijk kanalenstelsel werd tussen 1925 en 1930 voltooid, wat de verbinding tussen New York en industriesteden in het binnenland versterkte. Langs deze kanalen ontwikkelden zich diverse industriesteden, allemaal verbonden met de grote haven van New York.
Voor al deze economische activiteit ontstond er een grote behoefte aan ondersteunende diensten, zoals verzekeringen en banken. Deze vestigden zich voornamelijk in Manhattan, met name aan de zuidkant, waar de historische haven en opslagplaatsen zich bevonden.
De rol van de creatieve economie en agglomeratievoordelen
Na de Tweede Wereldoorlog heeft New York zich enorm ontwikkeld tot een veelzijdig dienstencentrum, niet langer alleen gericht op handel. De creatieve economie speelt hierin een zeer grote rol, met sectoren als mode, muziek, reclame, media (denk aan uitgeverijen) en een scala aan grote musea en toonaangevende theaters.
Al deze diensten en bedrijven dragen bij aan een sterk agglomeratievoordeel. Het is aantrekkelijk om in New York te zijn als bedrijf, omdat alle benodigde ondersteunende diensten en netwerken direct beschikbaar zijn. Dit leidt tot een voortdurende aantrekkingskracht van zowel bedrijven als hoogopgeleid personeel.
Sociale gevolgen van welvaartsgroei
Welvaart, ongelijkheid en verstedelijking
De welvaart in New York is door de jaren heen enorm gestegen, al kende de stad ook mindere periodes, zoals in de jaren tachtig. Momenteel is de welvaart hoog en het percentage hoogopgeleiden in de beroepsbevolking zeer groot. Dit succes heeft echter ook gevolgen: de prijzen voor woonruimte stijgen fors. Welvarende mensen vestigen zich in centralere en populairdere delen van de stad.
Dit leidt echter tot een toename van de sociale ongelijkheid. Aan de ene kant zijn er veel mooie, goedbetaalde banen in sectoren als marketing en reclame. Aan de andere kant is er veel laagbetaalde arbeid, vaak aangeduid als "McJobs". Mensen met deze banen, vaak uit armere gezinnen, moeten soms twee van dergelijke banen combineren om in het levensonderhoud van hun gezin te kunnen voorzien.
Gentrificatie en verdringing
In de jaren tachtig kampte New York met grote problemen zoals armoede, hoge criminaliteit en sterke segregatie tussen woonwijken. Manhattan was welvarend, maar wijken als Harlem, de Bronx en delen van Brooklyn waren arm en kenden vaak gettovorming – een concentratie van één sociaaleconomische en vaak etnische groep.
Na 1990 verbeterde de economie wereldwijd en in de Verenigde Staten aanzienlijk, wat ook New York ten goede kwam. De stad werd weer aantrekkelijker om te wonen. Dit leidde tot gentrificatie in voorheen minder populaire wijken zoals Brooklyn en Harlem. Welgestelde, vaak witte, mensen trekken naar deze opgeknapte buurten en kunnen de gestegen huizenprijzen betalen. Als gevolg hiervan worden de oorspronkelijke, armere bewoners verdrongen; zij moeten op zoek naar goedkopere woningen, vaak verder weg van het centrum en hun werk. Dit proces van verdringing betekent langere reistijden en een toename van de sociale ongelijkheid.
Het fenomeen 'edge cities'
Als bedrijven geen ruimte meer hebben om uit te breiden, de grond te duur wordt of werknemers te ver moeten reizen, verplaatsen zij zich vaak naar de randen van de stad. Dit geldt ook voor New York, waar zogenaamde edge cities ontstaan. Veel dienstverlenende bedrijven zijn tegenwoordig 'footloose' geworden; dankzij goede ICT-verbindingen kunnen ze op vrijwel elke locatie functioneren. Een deel van de edge cities rond New York bevindt zich bijvoorbeeld in New Jersey, aan de overkant van de Hudsonrivier.
New York als wereldstad
Kenmerken van een wereldstad
New York is een schoolvoorbeeld van een wereldstad. Een belangrijk kenmerk is de razendsnelle uitwisseling en afstemming die mogelijk is tussen de vele bedrijven die er gevestigd zijn. De uitstekende infrastructuur, zowel binnenlands als buitenlands, en de geavanceerde ICT-infrastructuur faciliteren deze uitwisseling en bieden veel kansen voor nieuwe ideeën en producten.
De aanwezigheid van veel hoofdkantoren van MNO's (multinationale ondernemingen) draagt bij aan de status van wereldstad. Deze bedrijven worden aangetrokken door de hoogopgeleide en creatieve beroepsbevolking, het uitgebreide zakelijke dienstencentrum en de constante stroom van innovatie.
De aantrekkingskracht voor bedrijven en talent
De combinatie van een gunstig vestigingsklimaat, een bloeiende creatieve economie, een centrum voor zakelijke dienstverlening, uitstekende infrastructuur en een hoogopgeleide beroepsbevolking maakt New York ongelooflijk aantrekkelijk. Alles wat een bedrijf nodig heeft, is er te vinden, waardoor de stad een dynamische omgeving is die voortdurend beter wordt. Dit verklaart waarom de welvaart blijft stijgen en waarom New York een magneet is voor bedrijven en getalenteerde professionals van over de hele wereld.
