Leerdoelen
•Je kunt het verschil tussen het broeikaseffect en het versterkt broeikaseffect uitleggen.
•Je kunt uitleggen wat klimaatmitigatie is en hier voorbeelden van noemen.
•Je kunt uitleggen wat klimaatadaptatie is en hier voorbeelden van noemen.
Het broeikaseffect en het versterkte broeikaseffect
Onze aarde heeft een natuurlijke beschermlaag: de atmosfeer. Dit is de luchtlaag rondom de aarde. De zon stuurt constant zonnestralen naar de aarde. Wanneer deze stralen onze atmosfeer binnendringen, kaatst een deel terug de ruimte in. Een ander deel blijft in de atmosfeer hangen. Dit proces zorgt ervoor dat onze aarde een leefbare temperatuur heeft. Zonder dit natuurlijke broeikaseffect zou het veel te koud zijn om op aarde te kunnen leven. De warmte die blijft hangen, is dus belangrijk voor ons.
Door menselijke activiteiten, zoals transport en industrie, komen er veel extra broeikasgassen in onze atmosfeer. Denk hierbij aan gassen zoals koolstofdioxide (CO₂). Deze gassen zorgen ervoor dat de atmosfeer als het ware 'dikker' wordt. Wanneer de zonnestralen nu de atmosfeer binnendringen, kan een veel kleiner deel terugkaatsen naar de ruimte. Er blijft dus te veel zonnestraling hangen in de atmosfeer, waardoor de aarde opwarmt. Dit noemen we het versterkt broeikaseffect.
De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt hierdoor wereldwijd. De gevolgen zijn al zichtbaar: sommige gebieden krijgen vaker te maken met extreme droogte, terwijl andere juist meer neerslag krijgen door bijvoorbeeld toenemende verdamping.
Maatregelen tegen klimaatverandering
Tegen de gevolgen van het versterkt broeikaseffect worden wereldwijd maatregelen genomen. Deze maatregelen kunnen we in twee hoofdcategorieën verdelen: maatregelen die de oorzaken van klimaatverandering aanpakken, en maatregelen die de gevolgen beperken.
Klimaatmitigatie
Klimaatmitigatie zijn maatregelen die gericht zijn op het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, de belangrijkste oorzaak van klimaatverandering. Het doel is de verdere opwarming van de aarde te beperken.
Voorbeelden van klimaatmitigatie zijn:
•De energietransitie: overgaan van het gebruik van fossiele brandstoffen (zoals aardolie en aardgas) naar duurzame energiebronnen, zoals windenergie en zonne-energie. Deze duurzame bronnen stoten geen of veel minder broeikasgassen uit.
•Elektrisch rijden: door over te stappen op elektrische auto's, die geen broeikasgassen uitstoten tijdens het rijden, vermindert de uitstoot van schadelijke gassen vergeleken met auto's die op benzine of diesel rijden.
Internationale afspraken spelen een grote rol in klimaatmitigatie. In 2015 kwamen 196 landen in Parijs samen om af te spreken dat de mondiale opwarming beperkt moet blijven tot ruim onder de twee graden Celsius. Een recentere vervolgafspraak, de klimaattop in Dubai in 2023, heeft zelfs vastgelegd dat er in 2050 geen fossiele brandstoffen meer gebruikt mogen worden.
Klimaatadaptatie
Omdat klimaatverandering al merkbaar is, zijn er ook maatregelen nodig om ons aan te passen aan de gevolgen. Dit noemen we klimaatadaptatie. In Nederland zien we bijvoorbeeld een hogere temperatuur, meer extreme neerslag en hogere waterstanden in de zee en rivieren. Klimaatadaptatie is nodig om onze leefomgeving veilig en leefbaar te houden.
Hier zijn een aantal voorbeelden van klimaatadaptatie:
•Minder tegels, meer groen in tuinen: door meer planten en minder tegels kan regenwater bij hevige regenval beter de grond in zakken. Dit noemen we infiltratie. Meer groen zorgt ook voor minder hitte in de zomer.
•Groene daken of groene gevels: door daken of muren van gebouwen te beplanten, kan regenwater worden opgevangen en gebruikt worden voor bijvoorbeeld de tuin. Dit helpt ook om de hitte in de stad te verminderen.
•Wadi's aanleggen: dit zijn groene greppels die speciaal ontworpen zijn om bij veel regenval water op te vangen. Zo komen straten niet onder water te staan, maar wordt het water tijdelijk vastgehouden in de wadi's.
•Waterdoorlatende bestrating: door speciale bestrating te gebruiken die water doorlaat, kan regenwater direct de grond in zakken. Dit voorkomt dat water op straat blijft staan en helpt overstromingen tegen te gaan.
•Ruimte voor de Rivier: dit is een groot Nederlands project waarbij rivieren meer ruimte krijgen om te kunnen uitzetten bij hoge waterstanden. Door de uiterwaarden te verbreden of nevengeulen aan te leggen, daalt de waterstand en wordt de kans op overstromingen kleiner.
•Waterpleinen in steden: dit zijn pleinen die bij normaal weer gewoon als plein worden gebruikt, maar bij hevige regenval dienen als tijdelijke opslag voor regenwater. Water uit omliggende straten stroomt dan naar het plein om wateroverlast te voorkomen.
Nederlandse maatregelen: mitigatie en adaptatie
Nederland neemt zowel maatregelen ter klimaatmitigatie als ter klimaatadaptatie. Op het gebied van mitigatie werkt Nederland aan de energietransitie, met initiatieven om meer wind- en zonne-energie op te wekken om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
Tegelijkertijd passen we onze leefomgeving aan via klimaatadaptatie. Voorbeelden hiervan zijn het stimuleren van meer groen en minder tegels in tuinen, de aanleg van waterpleinen en de uitvoering van belangrijke projecten zoals Ruimte voor de Rivier. Deze projecten zijn essentieel om Nederland veilig te houden tegen de gevolgen van de al stijgende waterstanden en andere klimaateffecten.
