Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat landdegradatie is.
•Je kunt de oorzaken en gevolgen van verschillende soorten landdegradatie uitleggen.
Hoe bepalen we het uiterlijk van een landschap?
Het uiterlijk van een landschap wordt door meerdere factoren bepaald. Dit zijn het klimaat, het soort gesteente in de ondergrond en het reliëf.
•Het klimaat bepaalt bijvoorbeeld de hoeveelheid neerslag en temperatuur. Dit heeft invloed op de vegetatie en zo op het landschap.
•Het gesteente in de ondergrond bepaalt hoe vruchtbaar de grond is en of vegetatie er goed kan groeien.
•Reliëf zijn de hoogteverschillen in het landschap. Dit is belangrijk voor bijvoorbeeld de loop van water.
De mens heeft ook veel invloed op het landschap. Menselijke activiteiten zoals agrarisch bodemgebruik (landbouw), irrigatie (kunstmatig water toevoegen) en drainage (water afvoeren) kunnen het landschap veranderen en bijdragen aan verschillende soorten landdegradatie en oorzaken daarvan.
Landdegradatie
Landdegradatie is een afname van de kwaliteit van de bodem. De bodem wordt hierdoor steeds slechter.
Welke soorten landdegradatie zijn er en wat zijn hun oorzaken en gevolgen?
Er zijn verschillende soorten landdegradatie, elk met eigen oorzaken en gevolgen:
1.Versnelde bodemerosie
1.Wat het is: Het wegspoelen of wegwaaien van vruchtbare bodemdeeltjes. Dit gebeurt vaak doordat de mens de vegetatie heeft verstoord.
2.Oorzaken:
1.Ontbossing: het verwijderen van bos om bijvoorbeeld landbouwgrond te maken.
2.Braakliggende akkers: akkers waarvan de landbouwgewassen al geoogst zijn en waar dus geen begroeiing meer is.
3.Overbeweiding: te veel vee laten grazen, waardoor vegetatie niet kan herstellen.
3.Gevolgen: Er groeit weinig vegetatie, vruchtbare bodemdeeltjes spoelen of waaien weg en er blijft minder vruchtbare grond over.
2.Verzilting
1.Wat het is: een ophoping van zout in of op de bodem, vooral in irrigatiegebieden.
2.Oorzaken: irrigatie, waarbij water kunstmatig aan gewassen wordt toegevoegd. Dit water bevat altijd een beetje zout. Als het irrigatiewater verdampt, blijft het zout achter in de bodem.
3.Gevolgen: de bodem wordt minder vruchtbaar, omdat planten niet goed kunnen groeien in een te zoute bodem. Gewassen groeien minder goed.
1.Bodemuitputting
1.Wat het is: het uitputten van de bodem. Voedingsstoffen verdwijnen hierdoor uit de bodem.
2.Oorzaken: een te intensief gebruik van de bodem, bijvoorbeeld door intensieve landbouw. Het land wordt dan het hele jaar door intensief gebruikt en krijgt geen kans om te herstellen.
3.Gevolgen: voedingsstoffen verdwijnen uit de bodem, waardoor de bodem minder vruchtbaar wordt.
2.Verwoestijning
1.Wat het is: het proces waarbij een landschap steeds meer woestijnachtige kenmerken krijgt.
2.Oorzaken: dit wordt veroorzaakt door versnelde bodemerosie, verzilting en bodemuitputting. Deze processen zorgen ervoor dat er minder vegetatie kan groeien. Ook de opwarming van de aarde versterkt dit proces door hogere temperaturen, meer verdamping en meer droogte.
3.Gevolgen: er ontstaat een woestijnachtig landschap.
Hoe kan duurzaam landgebruik landdegradatie verminderen?
Duurzaam landgebruik is landgebruik dat gericht is op het behoud van de kwaliteit van de bodem. Dit kan landdegradatie verminderen. Voorbeelden van duurzaam landgebruik zijn:
•Hellingen bebossen: Bomen zorgen ervoor dat vruchtbare bodemdeeltjes minder snel wegspoelen of wegwaaien.
•Akkers met verschillende gewassen in stroken verbouwen: Dit geeft de grond meer tijd om te herstellen dan wanneer één gewas intensief op het hele land wordt verbouwd.
•Irrigatiewater sneller afvoeren: Door irrigatiewater sneller af te voeren, verdampt er minder water en blijft er minder zout achter. Dit vermindert verzilting.
Landdegradatie in Nederland
In Nederland komt landdegradatie ook voor:
•Bodemuitputting: dit is een belangrijke vorm van landdegradatie in Nederland. Het komt vooral door intensieve landbouw, waardoor de landbouwgrond uitgeput raakt en voedingsstoffen verdwijnen.
•Bodemerosie: dit zien we in heuvellandschappen zoals Zuid-Limburg. Hier kan de bodem makkelijker wegspoelen van hellingen.
•Bodemverontreiniging: dit kan ontstaan door bijvoorbeeld fabrieken die afvalwater in de natuur lozen. De bodem raakt hierdoor vervuild.
