Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat een gebergte is en welke soorten gebergten er zijn.
•Je kunt uitleggen hoe gebergten ontstaan.
•Je kunt kenmerken noemen en herkennen van een oud en jong gebergte en deze herkennen op een afbeelding.
Gebergten
Wat is een gebergte?
Een gebergte is een gebied met veel hoogteverschillen (reliëf). Je ziet er hoge bergtoppen en diepe dalen.
Hoe ontstaan gebergten?
Gebergten ontstaan op verschillende manieren. Er zijn twee belangrijke soorten:
Plooiingsgebergte
Een plooiingsgebergte ontstaat door plaattektoniek. Dit betekent dat twee aardkorstplaten naar elkaar toe bewegen en botsen. Door de kracht van deze botsing bewegen de platen omhoog. Zo ontstaat een plooiingsgebergte. Soms kun je in de bergen echt plooien zien in het gesteente.
Voorbeeld: De Alpen zijn een plooiingsgebergte, ontstaan door botsing van de Afrikaanse plaat met de Euraziatische plaat.
2. Vulkanisch gebergte
Een vulkanisch gebergte ontstaat door vulkaanuitbarstingen. Bij elke uitbarsting stroomt lava uit de vulkaan. Deze lava wordt hard en vormt nieuwe lagen op oude lagen lava. Hierdoor wordt de berg steeds hoger.
Voorbeeld: vulkanische bergen bestaan uit gestolde (hard geworden) lava.
Oud en jong gebergte
Gebergten kun je ook indelen in oud en jong. Dit herken je aan hun uiterlijk.
Oud gebergte
Een oud gebergte is al lang geleden ontstaan. Wind, water en ijs hebben de bergen langzaam afgebroken. Dit heet verwering en erosie. Hierdoor zijn oude gebergten minder hoog en hebben ze afgeronde, vlakkere toppen.
Voorbeeld: De Ardennen zijn een oud gebergte.
Jong gebergte
Een jong gebergte is nog niet lang geleden ontstaan. Deze bergen zijn nog weinig afgesleten. Daardoor zie je duidelijk hoge toppen en diepe dalen. Jonge gebergten hebben veel reliëf.
Voorbeeld: De Alpen en de Himalaya zijn jonge gebergten.
Hoe herken je verschillende soorten gebergten?
Je kunt gebergten herkennen door te kijken naar:
•Plooien: zie je plooien in het gesteente? Dan is het een plooiingsgebergte.
•Lava-lagen: bestaat het uit lagen van gestolde lava? Dan is het een vulkanisch gebergte.
•Hoogte en reliëf: hebben de bergen scherpe toppen en diepe dalen, dan is het een jong gebergte. Zijn de toppen afgerond en lager, dan is het een oud gebergte.
