Wat zijn de twee categorieën van oorzaken die we onderscheiden bij aardverschuivingen?
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen welke oorzaken aardverschuivingen hebben.
•Je begrijpt hoe overstromingen in verschillende gebieden in Zuid-Amerika ontstaan.
Aardverschuivingen en overstromingen in Zuid-Amerika
Oorzaken van aardverschuivingen
Aardverschuivingen komen veel voor in Zuid-Amerika en kunnen veroorzaakt worden door natuurlijke en menselijke factoren.
Natuurlijke oorzaken
•Modderstromen:
• zijn de meest voorkomende vorm van aardverschuivingen in Zuid-Amerika. Deze ontstaan vooral door:
•Steile hellingen: bijvoorbeeld in het Andesgebergte, waar water en modder met grote snelheid naar beneden stromen.
•Instabiele rotsbodem: de rotsbodem kan bij aardbevingen losgetrild worden.
•Veel neerslag: bijvoorbeeld door stuwingsregen, moessons of El Niño, vooral aan de westkust.
•Lahars: dit zijn modderstromen veroorzaakt door vulkaanuitbarstingen, waarbij sneeuw en ijs plotseling smelten en alles op de helling meenemen.
Menselijke oorzaken
Menselijke activiteiten vergroten ook het risico op aardverschuivingen:
•Landbouwgebieden: ontbossing leidt tot bodemerosie, omdat gewassen korte wortels hebben en de bodem niet stevig vasthouden. Hierdoor ontstaan meer modderstromen en overstromingen doordat rivieren dichtslibben.
•Stedelijke gebieden: vooral in arme gebieden, zoals favela's, wordt op steile hellingen gebouwd. Ontbossing en slechte bouwtechnieken vergroten het risico op aardverschuivingen enorm.
Overstromingen in Zuid-Amerika
Overstromingen worden onderverdeeld in hooggelegen gebieden en laaggelegen gebieden.
Flash floods in hooggelegen gebieden
In bergachtige regio’s zoals de Andes komen flash floods voor. Deze ontstaan door:
•Hevige neerslag die plotseling de smalle rivierbeddingen vult.
•Hoge stroomsnelheden door steile hellingen, waardoor rivieren veranderen in modderstromen.
High floods in laaggelegen gebieden
In vlakkere gebieden ontstaan high floods door:
•Langdurige regenval of hevige tropische buien vullen brede rivieren met een groot debiet.
•Rivieren overstromen en zetten enorme gebieden onder water.
Waarom neemt de schade toe?
De schade door aardverschuivingen en overstromingen zal de komende jaren toenemen door:
•Klimaatverandering: hierdoor vallen vaker extreme regenbuien, waardoor modderstromen frequenter voorkomen.
•Voortgaande ontbossing: vooral in landbouwgebieden neemt de bodemerosie toe, waardoor rivieren sneller vol raken en vaker overstromen.
•Toenemende verstedelijking: meer bouw op kwetsbare hellingen vergroot het risico en de omvang van aardverschuivingen aanzienlijk.
