Les over 2 Woordenschat

Leerdoelen

•Je kunt de betekenis van onbekende woorden achterhalen met behulp van synoniemen, omschrijvingen, voorbeelden en tegenstellingen in de tekst.

•Je kunt bekende woorddelen, zoals samenstellingen, voorvoegsels en achtervoegsels, gebruiken om de betekenis van een onbekend woord te bepalen.

•Je kunt onbekende woorden opzoeken in een woordenboek door de juiste zoekvorm te bepalen en de passende betekenis te kiezen.

Strategieën om betekenis te achterhalen

Als je een tekst leest, kom je soms woorden tegen waarvan je de betekenis niet kent. Je kunt verschillende strategieën gebruiken om de betekenis van deze onbekende woorden in de tekst zelf te vinden.

Synoniemen zoeken

Synoniemen zijn woorden die (bijna) hetzelfde betekenen. Soms staat er verderop in de tekst een synoniem dat je wel kent, waardoor je de betekenis van het moeilijke woord begrijpt. Bijvoorbeeld: afrekenen is een synoniem van betalen, en spreken is een synoniem van praten.

Een betekenis of omschrijving zoeken

Soms staat de betekenis of een duidelijke omschrijving van een woord direct in dezelfde tekst uitgelegd. Bijvoorbeeld: de tekst legt uit dat een vereniging zocht naar iemand die geld geeft voor nieuwe shirts, en dat er een sponsor is gevonden. Hieruit kun je afleiden wat een sponsor is.

Voorbeelden gebruiken

In een tekst staan vaak voorbeelden die je helpen om de betekenis van een woord zelf te bedenken. Voorbeelden zijn vaak te herkennen aan signaalwoorden zoals zoals of bijvoorbeeld. Ze staan soms ook tussen haakjes of achter een dubbele punt. Bijvoorbeeld: bij het woord nagerechten worden de voorbeelden chocolade-ijs, aardbeien met slagroom en perenpudding gegeven. Hierdoor weet je dat nagerechten toetjes zijn.

Tegenstellingen zoeken

Een tegenstelling is een woord dat het tegenovergestelde betekent van een ander woord. Je kunt de betekenis van een onbekend woord soms vinden doordat er een tegenstelling in de tekst staat waarvan je de betekenis wel kent. Bijvoorbeeld: In die wijk wonen veel vermogende mensen, maar hun voorouders waren arm. Omdat vermogend het tegenovergestelde is van arm, betekent het rijk.

Bekende woorddelen zoeken

Als je een woord niet kent, kun je zoeken of er een bekend woorddeel in zit om zo zelf de betekenis te bedenken. Dit kan bij de volgende soorten woorden:

•Samenstellingen: woorden die zijn opgebouwd uit twee losse woorden. Bijvoorbeeld: lichaamsdeel bestaat uit 'lichaam' en 'deel'. Dit is dus een deel van een lichaam. Sneeuwwit betekent zo wit als sneeuw (heel wit).

•Woorden met een voorvoegsel:

•Het voorvoegsel on- betekent 'niet' of 'zonder'. Onzuiver betekent dus niet zuiver.

•Het voorvoegsel her- betekent 'opnieuw' of 'nog een keer'. Herlezen betekent opnieuw lezen.

•Woorden met een achtervoegsel:

•Het achtervoegsel -loos betekent 'zonder'. Smakeloos betekent zonder smaak.

•Het achtervoegsel -vol betekent 'met veel'. Smaakvol betekent met veel smaak.

Het woordenboek gebruiken

Als je de betekenis van een woord echt niet in de tekst kunt vinden, kun je deze opzoeken in een woordenboek. Daarin staan alle woorden op alfabetische volgorde. Let bij het opzoeken op de juiste vorm van het woord:

•Zoek bij zelfstandige naamwoorden naar het enkelvoud (zoek bijvoorbeeld frambozen op bij framboos).

•Zoek bij werkwoorden naar het hele werkwoord (zoek bijvoorbeeld omgewaaid op bij omwaaien).

•Zoek bij bijvoeglijke naamwoorden naar de korte vorm (zoek bijvoorbeeld gave op bij gaaf).

In het woordenboek staan soms meer betekenissen bij één woord. Kies altijd de betekenis die het beste in de context van de tekst past.