Les over E Buien

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen wat een homoniem is en dit toepassen op het woord bui.

•Je kunt beschrijven hoe gevoelens en weersomstandigheden met elkaar vergeleken kunnen worden met behulp van beeldspraak.

•Je kunt het verschil uitleggen tussen het uitdrukken van abstracte begrippen in woorden en in beelden.

•Je kunt de basiskenmerken van een gedicht benoemen en deze toepassen bij het schrijven van je eigen poëzie.

Wat is een homoniem?

In de Nederlandse taal bestaan er woorden die precies hetzelfde worden geschreven en uitgesproken, maar die toch een heel andere betekenis hebben. Zo'n woord noemen we een homoniem. Een goed voorbeeld hiervan is het woord bui:

•In het weerbericht betekent een bui een plotselinge, tijdelijke neerslag van regen, hagel of sneeuw.

•In het dagelijks leven kan een bui ook een gemoedstoestand of humeur betekenen, zoals een vrolijke bui of een chagrijnige bui. Je gezicht werkt dan eigenlijk als je eigen weerbericht waaraan anderen kunnen zien hoe jij je voelt.

Gevoelens vergelijken met het weer

Dichters en schrijvers maken vaak gebruik van beeldspraak om gevoelens op een creatieve manier te omschrijven. Hierbij maken ze gebruik van een vergelijking, een vorm van figuurlijk taalgebruik waarbij een gevoel wordt gekoppeld aan een passend beeld uit de natuur of het weer. Enkele veelvoorkomende koppelingen tussen gevoelens en het weer zijn:

•Verdriet wordt vaak vergeleken met regen of een grijze lucht.

•Boosheid of woede past goed bij storm, bliksem of onweer.

•Sombere gedachten kunnen worden omschreven als zwarte vissen die in je hoofd zwemmen of als een zwaarbewolkte lucht.

Door deze beelden te gebruiken, begrijpt de lezer meteen de sfeer en de emotie die de schrijver wil overbrengen.

Woorden versus beelden

Sommige woorden zijn heel gemakkelijk te tekenen, zoals 'vogel' of 'boom'. Dit zijn concrete begrippen. Abstracte begrippen en gevoelens zijn echter veel moeilijker in een tekening te vangen. Een voorbeeld van zo'n abstract begrip is heimwee, het sterke verlangen naar huis of naar vroeger. Het is bijna onmogelijk om hier een duidelijke tekening van te maken. Woorden zijn in dit geval sterker en duidelijker dan beelden. Met woorden kun je namelijk precies omschrijven hoe een gevoel eruitziet, hoe het klinkt, ruikt, smaakt en aanvoelt.

Gevoelens uiten in een gedicht

Een uitstekende manier om ingewikkelde of abstracte gevoelens uit te drukken is door het schrijven van een gedicht. Een gedicht is een creatieve tekstvorm die is opgebouwd uit versregels (de losse regels tekst) en strofen (groepjes versregels die bij elkaar horen, vergelijkbaar met alinea's). Als je zelf een gedicht gaat schrijven over een gevoel, kun je de volgende stappen volgen:

1.Kies een gevoel dat moeilijk te tekenen is, zoals 'chagrijnig' of 'heimwee'.

2.Schrijf het woord in het midden van een papier en noteer er minstens tien woorden omheen die ermee te maken hebben. Denk hierbij aan zintuiglijke waarnemingen: hoe ziet het eruit, hoe ruikt het en hoe voelt het?

3.Zoek rijmwoorden bij de opgeschreven woorden. Door gebruik te maken van rijm krijgt je gedicht een mooi ritme en klinkt het muzikaal.

4.Schrijf de versregels op en verdeel ze in strofen om structuur aan te brengen.