Les over Woordenschat - Figuurlijk taalgebruik
Woordenschat: onbekende woorden en beeldspraak
Wat is figuurlijk taalgebruik en hoe herken je het?
Leerdoelen
•Je kunt het verschil tussen letterlijk en figuurlijk taalgebruik uitleggen.
•Je kunt uitleggen hoe je de betekenis van onbekende uitdrukkingen opzoekt in een woordenboek.
•Je kunt de betekenis van veelvoorkomende Nederlandse uitdrukkingen benoemen.
Wat is figuurlijk taalgebruik?
In teksten kom je vaak woorden of zinnen tegen met een figuurlijke betekenis. Bij figuurlijk taalgebruik wordt er iets anders bedoeld dan er eigenlijk letterlijk staat. Dit staat tegenover letterlijk taalgebruik, waarbij de woorden precies betekenen wat ze zeggen. Hieronder zie je een aantal voorbeelden van het verschil tussen wat er staat en wat er werkelijk wordt bedoeld:
•Er staat: Hij woont in het hart van de stad. Bedoeld wordt: Hij woont in het centrum of het midden van de stad.
•Er staat: We sliepen onder de blote hemel. Bedoeld wordt: We sliepen buiten.
•Er staat: De radijsjes schoten de grond uit. Bedoeld wordt: De radijsjes groeiden heel snel.
Hoe zoek je een uitdrukking op?
Een uitdrukking is een vaste combinatie van woorden met een figuurlijke betekenis. Als je een uitdrukking of een figuurlijk woord niet begrijpt, kun je de betekenis opzoeken in een woordenboek. Hierbij gebruik je de volgende stappen:
1.Zoek eerst op het eerste zelfstandige naamwoord uit de uitdrukking.
2.Vind je de betekenis zo niet? Zoek dan op een ander belangrijk woord uit de uitdrukking, zoals een werkwoord.
Bij de uitdrukking voorkomen is beter dan genezen zoek je bijvoorbeeld op het woord 'voorkomen' om de betekenis te vinden.
Veelvoorkomende uitdrukkingen en hun betekenis
In de onderstaande tabel vind je een overzicht van belangrijke uitdrukkingen die je moet kennen, inclusief hun figuurlijke betekenis:
Uitdrukking | Figuurlijke betekenis |
|---|---|
Met de handen in het haar zitten | Niet meer weten wat je moet doen, radeloos zijn. |
Aan de voet van | Onderaan (bijvoorbeeld onderaan een berg of rots). |
Het spits afbijten | Als eerste aan iets moeilijks of spannends beginnen. |
Op pad gaan | Vertrekken of aan een reis beginnen. |
Aan de slag gaan | Beginnen met werken of aan een taak starten. |
Stalen zenuwen hebben | Heel rustig blijven in een spannende of gevaarlijke situatie. |
Als klap op de vuurpijl | Als spectaculaire afsluiting of als laatste verrassing. |
Buiten de boot vallen | Niet mee mogen doen, er niet bij horen. |
Iets uit je duim zuigen | Iets verzinnen wat niet echt gebeurd is. |
Handen tekortkomen | Het heel erg druk hebben. |
In de put zitten | Enorm verdrietig, somber of neerslachtig zijn. |
Twee handen op één buik zijn | Het altijd met elkaar eens zijn of heel goed samenwerken. |
Dat is gesneden koek | Iets heel eenvoudig of makkelijk vinden. |
Je hart luchten | Je zorgen, problemen of geheimen uitspreken om je opgelucht te voelen. |
Het gaat hem voor de wind | Het gaat heel erg goed met hem. |
Het zonnetje in huis zijn | Zorgen voor vrolijkheid, gezelligheid en een goede sfeer. |
Na regen komt zonneschijn | Na een vervelende periode komt er altijd weer een betere tijd. |
Een luchtje scheppen | Even naar buiten gaan om frisse lucht te krijgen. |
Het loopt storm | Er komen heel veel mensen op iets af. |