Les over D Nieuwe werelden

Leerdoelen

•Je kunt de begrippen sciencefiction en dystopie definiëren en uitleggen.

•Je kunt de kenmerken van een dystopische wereld herkennen en beschrijven.

•Je kunt uitleggen hoe technologische ontwikkelingen een rol spelen in sciencefictionverhalen.

•Je kunt de genres sciencefiction en dystopie toelichten aan de hand van boekfragmenten zoals iBoy en Overstroomd.

Nieuwe werelden in de literatuur

In de literatuur kom je regelmatig verhalen tegen die zich afspelen in de toekomst. Schrijvers creëren hiermee nieuwe werelden om de lezer aan het denken te zetten over onze eigen maatschappij, technologie en de toekomst. Twee belangrijke genres die zich in de toekomst afspelen zijn sciencefiction en dystopie.

Wat is sciencefiction?

Sciencefiction is een genre waarbij het verhaal zich afspeelt in de toekomst en waarin technologieën worden gebruikt die nu nog niet bestaan. Vaak spelen wetenschappelijke ontdekkingen, geavanceerde computers, ruimtereizen of buitengewone menselijke aanpassingen een grote rol. Een bekend voorbeeld hiervan is het boek iBoy van Kevin Brooks. In dit verhaal krijgt de zestienjarige hoofdpersoon Tom Harvey na een ongeluk met een iPhone deeltjes van de telefoon in zijn hersenen. Hierdoor raakt hij direct verbonden met het internet en krijgt hij bijzondere krachten, zoals het kunnen uitdelen van stroomstoten en het direct zien van data in zijn hoofd. Deze niet-bestaande technologie vormt de kern van het sciencefictionverhaal.

Wat is een dystopie?

Een dystopie is een genre waarbij het verhaal zich afspeelt in een toekomstige wereld waar de leefomstandigheden heel slecht zijn. Meestal heeft er een grote ramp plaatsgevonden, zoals een oorlog of een natuurramp, of is er een onderdrukkende machthebber opgestaan. Hierdoor is de wereld veranderd in een nare plaats waar je absoluut niet zou willen leven. Dit staat lijnrecht tegenover een utopie, wat juist een ideale wereld beschrijft. Een voorbeeld van een dystopisch verhaal is Overstroomd van Eva Moraal. Dit verhaal speelt zich af in een toekomstig Nederland na de Grote Overstromingen. Het land en de bevolking zijn strikt gescheiden in twee groepen: de rijke en machtige Drogen die in veilige gebieden wonen, en de arme Natten die in overstromingsgevoelige gebieden moeten overleven. Deze extreme ongelijkheid en de constante dreiging van het water creëren een typisch dystopische sfeer.

Kenmerken en verschillen

Hoewel sciencefiction en dystopieën beide toekomstverhalen zijn, ligt de nadruk bij sciencefiction vooral op de technologische mogelijkheden en wetenschap, terwijl een dystopie zich richt op de sociale, politieke en maatschappelijke ellende na een ingrijpende verandering of ramp. Vaak overlappen de genres elkaar: een dystopische wereld maakt bijvoorbeeld regelmatig gebruik van geavanceerde sciencefictiontechnologie om de bevolking te controleren.