Les over Taalverzorging - Werkwoordspelling

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen wanneer en hoe je de regel van 't ex-fokschaap toepast bij de spelling van werkwoorden.

•Je kunt de verleden tijd van zwakke werkwoorden correct spellen met -te(n) of -de(n).

•Je kunt bepalen of een voltooid deelwoord van een zwak werkwoord op een -d of een -t eindigt.

•Je kunt Engelse werkwoorden op de juiste manier vervoegen volgens de Nederlandse spellingregels.

De basis van werkwoordspelling

Om te bepalen hoe je een werkwoord spelt, moet je eerst weten welke werkwoordsvorm het is. We maken onderscheid tussen de persoonsvorm tegenwoordige tijd (pvtt), de persoonsvorm verleden tijd (pvvt) en vormen die geen persoonsvorm zijn, zoals het voltooid deelwoord.

De regel van 't ex-fokschaap

Bij twijfel over de spelling van de verleden tijd van een zwak werkwoord of het voltooid deelwoord, gebruik je de regel van 't ex-fokschaap. Volg hiervoor deze stappen:

1.Haal -en van het hele werkwoord (de infinitief) af.

2.Kijk naar de laatste letter die overblijft.

3.Staat deze letter in de medeklinkers van 't ex-fokschaap (t, x, f, k, s, ch, p)? Schrijf dan -t, -te of -ten.

4.Staat de letter er niet in? Schrijf dan -d, -de of -den.

Belangrijk: je mag de regel van 't ex-fokschaap nooit gebruiken bij een persoonsvorm die in de tegenwoordige tijd staat!

Toepassing bij de verleden tijd (pvvt-zwak)

Bij een zwak werkwoord in de verleden tijd voeg je -te(n) of -de(n) toe aan de stam van het werkwoord.

•Laatste letter in 't ex-fokschaap: bij blaffen (stam eindigt op f) wordt de verleden tijd: De hond blafte de hele avond.

•Laatste letter niet in 't ex-fokschaap: bij boren (stam eindigt op r) wordt de verleden tijd: Gisteravond boorde ik een gat in de muur.

Toepassing bij het voltooid deelwoord

Als een woord geen persoonsvorm is maar een voltooid deelwoord, eindigt het bij zwakke werkwoorden op een -t of een -d.

•Laatste letter in 't ex-fokschaap: bij slopen (stam eindigt op p) wordt het voltooid deelwoord: Ik heb de muur gesloopt.

•Laatste letter niet in 't ex-fokschaap: bij groeien (stam eindigt op i) wordt het voltooid deelwoord: Ik ben vorig jaar twee centimeter gegroeid.

Engelse werkwoorden in het Nederlands

Engelse werkwoorden die we in het Nederlands gebruiken, worden op exact dezelfde manier vervoegd als Nederlandse zwakke werkwoorden. Je gebruikt dus ook hier de regel van 't ex-fokschaap:

•coachen: de stam eindigt op de klank ch (staat in 't ex-fokschaap) → Hij heeft gecoacht.

•zappen: de stam eindigt op p (staat in 't ex-fokschaap) → Mijn moeder zapte de hele avond.

•labelen: de stam eindigt op l (staat niet in 't ex-fokschaap) → Wij labelden gisteren alle producten.