Les over Woordenschat - Wat staat er: woorden met meerdere betekenissen
Woordenschat: onbekende woorden en beeldspraak
Hoe begrijp je woorden met meerdere betekenissen?
Leerdoelen
•Je kunt de betekenis van woorden met meerdere betekenissen afleiden uit de context van een tekst.
•Je kunt een online of gedrukt woordenboek gebruiken om de juiste betekenis van een woord te vinden die in de zin past.
•Je kunt het verschil uitleggen tussen woorden die hetzelfde klinken maar anders worden geschreven.
•Je kunt de betekenis van de belangrijkste paragraafwoorden en uitdrukkingen uit deze les verklaren en toepassen.
Woorden met meerdere betekenissen
Sommige woorden hebben meerdere betekenissen. Dit betekent dat één woord, afhankelijk van hoe het gebruikt wordt, iets heel anders kan betekenen. Dit kan soms verwarrend zijn tijdens het lezen. Om te begrijpen wat er precies bedoeld wordt, moet je goed naar de context kijken. De context is de rest van de tekst die om het woord heen staat. Vaak geven de omliggende zinnen of woorden al snel een aanwijzing over de juiste betekenis. Hier zijn enkele voorbeelden van woorden met verschillende betekenissen:
•prijzen: Dit kan betekenen dat je zegt dat iemand of iets heel goed is (loven), maar het kan ook het meervoud zijn van een beloning (prijs) of het plakken van een prijskaartje op een product.
•alternatief: Dit kan een andere mogelijkheid betekenen, maar ook dat iets anders dan normaal of apart is.
•bevestigen: Dit betekent het vastmaken van iets (zoals een klok aan de muur), of het instemmen met iets (bevestigen dat een verhaal klopt).
•demonstreren: Dit kan betekenen dat je laat zien hoe iets moet (een uitleg geven), of dat je protesteert tegen een bepaalde beslissing.
•voorstellen: Dit betekent ofwel jezelf bekendmaken aan een groep, ofwel plannen en ideeën opperen aan anderen.
Strategieën voor het vinden van betekenissen
Als je een onbekend woord tegenkomt of twijfelt over de betekenis, kun je een online of gedrukt woordenboek gebruiken. Let er hierbij goed op dat je de betekenis kiest die logisch in de zin past. Daarnaast kun je in de tekst zelf zoeken naar aanwijzingen:
•Zoek naar een synoniem: soms staat er verderop in de tekst een ander woord met dezelfde betekenis.
•Zoek naar een tegenstelling: woorden zoals maar of daarentegen kunnen je helpen te begrijpen wat het tegenovergestelde is.
•Zoek naar een omschrijving of voorbeelden: de schrijver legt het woord soms direct uit of geeft verduidelijkende voorbeelden met signaalwoorden zoals bijvoorbeeld of zoals.
Belangrijke paragraafwoorden
In deze paragraaf staan verschillende woorden centraal die je moet kennen. In de onderstaande tabel vind je deze woorden en hun betekenis:
Woord | Betekenis |
|---|---|
delegatie | Een groep mensen die namens een grotere groep komt. |
diversiteit | De eigenschap dat er verschillen zijn, oftewel het verschillend mogen zijn. |
gelijkwaardig | Als personen of zaken even goed zijn of dezelfde waarde hebben. |
in ontvangst nemen | Het aanpakken of aannemen van iets, zoals een prijs of pakket. |
missie | Een bijzondere of belangrijke opdracht die iemand wil volbrengen. |
ongeacht | Zonder te letten op bepaalde omstandigheden of verschillen. |
positieve | Hoopvolle, constructieve of opbouwende gedachten en acties. |
prothese | Een kunststof of kunstmatig lichaamsdeel dat een echt, ontbrekend lichaamsdeel vervangt. |
slimme zet | Een verstandige, slimme actie of daad. |
amputatie | Het operatief afzetten van een lichaamsdeel. |
inspireren | Iemand op goede gedachten of creatieve ideeën brengen. |
fenomenale | Buitengewone, geweldige of indrukwekkende prestaties of eigenschappen. |
optie | Een mogelijkheid waaruit je kunt kiezen. |
opgeleverd | Iets wat resultaat of opbrengst heeft gehad. |
Woorden die hetzelfde klinken (homofonen)
Soms lijken woorden erg op elkaar omdat ze hetzelfde klinken, maar schrijf je ze anders en hebben ze een heel andere betekenis. Dit noemen we homofonen. Het is belangrijk om goed naar de spelling te kijken om de juiste betekenis te begrijpen:
•eis (een dringende voorwaarde of eis) en ijs (bevroren water of een koude lekkernij).
•hard (stevig, krachtig of snel) en hart (het pomporgaan in je lichaam).
•geld (betaalmiddel) en geldt (is van toepassing, afgeleid van het werkwoord gelden).
•rad (een wiel, zoals bij het rad van fortuin) en rat (het knaagdier).
•licht (niet donker of niet zwaar) en ligt (zich in liggende positie bevinden, afgeleid van liggen).
•wei (grasland voor vee) en wij (persoonlijk voornaamwoord voor een groep personen).
Uitdrukkingen met het woord 'gek'
In de Nederlandse taal bestaan veel vaste uitdrukkingen. Dit zijn woordcombinaties met een figuurlijke betekenis. Hieronder staan belangrijke uitdrukkingen met het woord 'gek':
•Dat is te gek om los te lopen: Dat is volkomen absurd of belachelijk.
•Een gek kan meer vragen dan tien wijzen kunnen beantwoorden: Er kunnen vragen gesteld worden waarop zelfs heel slimme mensen het antwoord niet weten.
•Het is van de gekke: Het is werkelijk te idioot voor woorden.
•Hij is zo gek als een deur: Hij is volslagen gek of gedraagt zich heel vreemd.
•Iedere gek heeft zijn gebrek: Ieder mens heeft wel een rare eigenschap of een tekortkoming.
•Iemand voor de gek houden: Een grapje met iemand uithalen of iemand voor de mal houden.
•Voor gek staan: Jezelf belachelijk maken in het bijzijn van anderen.