Les over Lezen - Tekstdoel en publiek
Tekstdoelen 
Tekstsoorten schrijven
Tekstdoel en publiek: zo herken je het doel en de lezer
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat een tekstdoel is.
•Je kunt de zes belangrijkste tekstdoelen benoemen, uitleggen en herkennen aan de hand van voorbeelden.
•Je kunt uitleggen hoe een schrijver rekening houdt met het publiek.
•Je kunt aan het onderwerp, de bron, de lay-out en het taalgebruik herleiden voor welk publiek een tekst is geschreven.
Wat is een tekstdoel?
De schrijver van een tekst wil altijd iets bereiken bij de lezer. De tekst die hij schrijft, heeft daarom een specifiek tekstdoel. Zo kan een schrijver bijvoorbeeld de lezer iets willen uitleggen, overhalen of simpelweg vermaken.
De zes belangrijkste tekstdoelen
Er zijn veel verschillende tekstdoelen. In de onderstaande tabel vind je de zes belangrijkste tekstdoelen met hun betekenis en bijbehorende voorbeelden:
Tekstdoel | De schrijver wil... | Voorbeelden |
|---|---|---|
informeren | dat je ergens iets over te weten komt | nieuwsbericht, schoolboektekst |
overtuigen | dat je dezelfde mening krijgt als hij | reactie op een website, brief in een krant (ingezonden brief) |
overhalen (tot handelen aanzetten) | dat je iets gaat doen | advertentie, uitnodiging |
instrueren | uitleggen hoe je iets moet doen | gebruiksaanwijzing, recept, handleiding |
adviseren | je raad geven | folder (bijvoorbeeld van de apotheek) |
amuseren | dat je je vermaakt | verhaal, strip, gedicht, mop |
Rekening houden met het publiek
Om het gekozen tekstdoel te bereiken, moet de schrijver altijd rekening houden met de doelgroep voor wie hij schrijft. Deze groep lezers noemen we het publiek. Een tekst voor kinderen ziet er immers heel anders uit dan een tekst voor volwassenen.
Hoe herken je het publiek?
Je kunt aan verschillende kenmerken van een tekst zien voor welk publiek de tekst bedoeld is:
•Onderwerp: Waar gaat de tekst over? Bepaalde onderwerpen spreken specifieke groepen aan.
•Bron: Waar komt de tekst vandaan? Een artikel uit een krant heeft een ander publiek dan een bericht op een persoonlijke blog.
•Lay-out: Hoe ziet de tekst eruit? Een rustige lay-out is vaak voor volwassenen, terwijl een drukke lay-out met veel afwisseling vaker op jongeren is gericht.
•Taalgebruik: Welke woorden en zinnen worden gebruikt? Let op of de lezer met 'u' of 'je/jij' wordt aangesproken, en of er eenvoudige of juist moeilijke woorden worden gebruikt.