Les over 1 De wereld in oorlog

Leerdoelen

•Je kunt beschrijven hoe de Tweede Wereldoorlog begon en hoe de Duitse Blitzkrieg verliep.

•Je kunt uitleggen waarom de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten zich bij de geallieerden aansloten.

•Je kunt uitleggen hoe Italië, Duitsland en Japan uiteindelijk werden verslagen.

Belangrijke jaartallen

•1933: Adolf Hitler komt aan de macht in Duitsland.

•1939: Duitsland valt Polen binnen (1 september); Groot-Brittannië en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog (3 september). Start van de Tweede Wereldoorlog.

•1940: Duitse veroveringen in West-Europa en de Slag om Engeland.

•1941: Duitsland start Operatie Barbarossa tegen de Sovjet-Unie (juni); Japan valt Pearl Harbor aan (december), waarna de Verenigde Staten zich aansluiten bij de geallieerden.

•1942-1943: De Slag om Stalingrad vormt het keerpunt aan het oostfront.

•1944: Geallieerde invasie in Normandië op D-day (6 juni).

•1945: Hitler pleegt zelfmoord en Duitsland geeft zich over (mei); de VS werpen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, waarna Japan zich overgeeft (augustus). Einde van de Tweede Wereldoorlog.

Het begin van de Tweede Wereldoorlog

In 1933 kwam Adolf Hitler aan de macht in Duitsland. Hij vond dat de Duitsers recht hadden op een groot rijk en lapte de afspraken van het Verdrag van Versailles aan zijn laars. Hij breidde het Duitse leger uit en bezette Oostenrijk en het Sudetenland. Frankrijk en Groot-Brittannië grepen niet in; zij voerden een appeasementpolitiek. Dit hield in dat zij probeerden de vrede te bewaren door Hitler tevreden te stellen met concessies.

Hitler sloot een bondgenootschap met Italië en Japan. Samen noemden deze drie landen zich de asmogendheden. Om een tweefrontenoorlog te voorkomen, sloot Hitler ook een niet-aanvalsverdrag met Stalin, de leider van de Sovjet-Unie. Dit verdrag staat bekend als het Molotov-Ribbentroppact. Dankzij deze verdragen voelde Hitler zich veilig genoeg om zijn expansieplannen voort te zetten.

De inval in Polen en de Blitzkrieg

Op 1 september 1939 staken Duitse troepen de Poolse grens over. Twee dagen later verklaarden Groot-Brittannië en Frankrijk de oorlog aan Duitsland, waarmee de Tweede Wereldoorlog officieel begon. Het Duitse leger maakte gebruik van een nieuwe, snelle tactiek met vliegtuigen en tanks om in hoog tempo gebieden te veroveren. Deze snelle opmars wordt de Blitzkrieg (bliksemoorlog) genoemd. Op 17 september vielen ook Sovjettroepen Oost-Polen binnen, waarna Polen werd verdeeld tussen Duitsland en de Sovjet-Unie.

Veroveringen in het westen

In het voorjaar van 1940 veroverde Duitsland achtereenvolgens Denemarken, Noorwegen, Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk. Duitsland leek onoverwinnelijk. Het volgende doel was de verovering van Groot-Brittannië, dat onder leiding stond van premier Winston Churchill. In de zomer van 1940 begon de Slag om Engeland, een felle luchtoorlog waarbij Britse steden zwaar werden gebombardeerd. De goed georganiseerde Britse luchtmacht wist de Duitse vliegtuigen echter effectief te bestrijden, waardoor de Duitsers in het najaar de aanval opgaven.

De strijd breidt zich uit

Duitsland leek een tijdlang onoverwinnelijk, maar de kansen keerden toen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten zich bij de strijd aansloten.

Operatie Barbarossa en het oostfront

In juni 1941 verbrak Hitler het niet-aanvalsverdrag en startte hij Operatie Barbarossa: de aanval op de Sovjet-Unie. Hitler wilde hiermee Lebensraum (leefruimte) en grondstoffen voor het Duitse volk veroveren. Vanaf dat moment vormden de Sovjet-Unie en Groot-Brittannië een bondgenootschap: de geallieerden. De Duitse opmars verliep aanvankelijk succesvol, maar liep uiteindelijk vast door de extreme kou en de enorme afstanden, wat de bevoorrading bemoeilijkte. De Russische bevolking en soldaten leden zware verliezen. In de winter van 1942-1943 volgde de Slag om Stalingrad. Deze bloedige veldslag duurde ruim vijf maanden en eindigde in een zware nederlaag voor Duitsland. Dit was het beslissende keerpunt in de oorlog; vanaf dat moment drong het Russische leger de Duitsers langzaam maar zeker terug.

De Verenigde Staten sluiten zich aan

Bondgenoot Japan wilde in Azië een machtig rijk stichten, maar had een tekort aan grondstoffen. Om te voorkomen dat de Verenigde Staten de Japanse veroveringen in Azië zouden tegenhouden, voerde Japan op 7 december 1941 een onverwachte aanval uit op Pearl Harbor, een Amerikaanse marinebasis op Hawaii.

Na deze aanval verklaarden de Verenigde Staten, onder leiding van president Franklin D. Roosevelt, de oorlog aan Japan. De Amerikanen sloten zich aan bij de geallieerden en gingen actief meevechten tegen de asmogendheden.

De overwinning van de geallieerden

Vanaf 1943 werd de druk op de asmogendheden steeds groter. De Britten en Amerikanen voerden dagelijks zware bombardementen uit op Duitse steden, terwijl het Russische leger vanuit het oosten oprukte. Eind 1943 gaf bondgenoot Italië zich over, waardoor Duitsland er in Europa alleen voor stond.

D-day en de tweefrontenoorlog

Op 6 juni 1944, bekend als D-day, begonnen de geallieerden een grootschalige invasie in Normandië (Frankrijk). Meer dan honderdduizend soldaten landden op de Franse kust. Hierdoor raakte Duitsland verwikkeld in een zware tweefrontenoorlog: ze moesten nu tegelijkertijd in het oosten en in het westen vechten. De geallieerde legers rukten van beide kanten snel op naar Berlijn. Eind april 1945 pleegde Hitler zelfmoord in Berlijn, en begin mei gaven de Duitse troepen zich definitief over.

De overgave van Japan

In Azië verloor Japan steeds meer terrein door de Amerikaanse tactiek van het eilandhoppen, maar het land weigerde zich over te geven. Omdat de Amerikanen vreesden voor enorme verliezen bij een invasie van het Japanse vasteland, besloot de Amerikaanse regering een geheim wapen in te zetten: de atoombom. In augustus 1945 wierpen de Amerikanen atoombommen op de steden Hiroshima en Nagasaki. De enorme explosies en de dodelijke atoomstraling kostten honderdduizenden burgers het leven. Kort daarna, op 15 augustus 1945, gaf Japan zich over. Hiermee kwam de Tweede Wereldoorlog definitief tot een einde.