Les over §1.2.1 Het totale surplus

Leerdoelen

•Je kunt het producentensurplus berekenen als het verschil tussen de verkoopprijs en de leveringsbereidheid.

•Je kunt het verschil tussen producentensurplus en winst verklaren.

•Je kunt het totale surplus op een markt bepalen.

•Je kunt de gevolgen van prijsmutaties voor het consumenten- en producentensurplus analyseren.

Het producentensurplus

Aanbieders op een markt behalen voordeel wanneer de verkoopprijs hoger is dan de minimale prijs waarvoor zij bereid zijn te leveren. De leveringsbereidheid is het minimale bedrag dat een producent moet ontvangen om een goed of dienst aan te bieden. Dit bedrag is gelijk aan de marginale kosten (MK) om het product te maken of de dienst te verlenen. Het producentensurplus is het verschil tussen de daadwerkelijke verkoopprijs en de leveringsbereidheid. Je berekent het individuele producentensurplus met de formule: (verkoopprijs min marginale kosten).

Verschil tussen producentensurplus en winst

Het begrip producentensurplus is niet hetzelfde als de winst van een bedrijf. De marginale kosten omvatten immers alleen de variabele kosten voor de productie of levering. Een bedrijf heeft daarnaast ook vaste kosten (zoals huur, aanschaf van machines of afschrijvingen op voertuigen). Het producentensurplus dient om deze vaste kosten te dekken:

•Winst: ontstaat pas wanneer het producentensurplus groter is dan de totale vaste kosten.

•Gelijk aan winst: het producentensurplus is alleen gelijk aan de winst als een bedrijf geen vaste kosten heeft.

Doelmatigheid en het totale surplus

Wanneer vragers en aanbieders ruilwinst behalen op een markt, noemen we de uitkomst doelmatig. Een markt werkt doelmatig als het doel — de ruiltransactie — wordt bereikt met de inzet van zo weinig mogelijk middelen. Om te bepalen of een markt als geheel doelmatig werkt, kijken we niet naar een enkele consument of producent, maar naar het totaal van alle marktdeelnemers samen:

•Het consumentensurplus op marktniveau is de optelsom van het consumentensurplus van alle kopers samen. Dit geeft het totale verschil weer tussen hun betalingsbereidheid (het maximale bedrag dat zij willen betalen) en de marktprijs.

•Het producentensurplus op marktniveau is de optelsom van het producentensurplus van alle verkopers samen.

•Het totale surplus is de som van het totale consumentensurplus en het totale producentensurplus op de markt.

De gevolgen van prijsmutaties

Prijsveranderingen of prijsmutaties hebben direct invloed op het surplus van alle consumenten en producenten op de markt.

Gevolgen van een prijsdaling

Wanneer de marktprijs daalt, neemt het totale consumentensurplus toe. Deze toename heeft twee oorzaken:

1.Toename bij bestaande klanten: het surplus van klanten die bij de oude prijs al kochten, neemt toe met het bedrag van de prijsverlaging.

2.Nieuw surplus bij nieuwe klanten: door de prijsdaling komt de prijs onder de betalingsbereidheid van nieuwe kopers te liggen, waardoor zij het product ook gaan kopen en surplus behalen.

Gevolgen van een prijsstijging

Wanneer de marktprijs stijgt, neemt het totale consumentensurplus juist af. Ook deze afname kent twee oorzaken:

1.Afname bij blijvende klanten: klanten die het product blijven kopen, houden minder verschil over tussen hun betalingsbereidheid en de hogere prijs, waardoor hun surplus daalt.

2.Verlies door wegvallende klanten: voor een deel van de kopers stijgt de prijs boven hun maximale betalingsbereidheid. Zij haken af en behalen helemaal geen surplus meer.